Tag Archief: klimaatadaptatie

Excursie Klimaatadaptatie hoe organiseer je het binnen je corporatie: vind bondgenoten!

Tijdens excursie op 12 februari naar Rotterdam inspireerden Maria Kluijtenaars en Linda Peters van Havensteder de  54 deelnemers om in de eigen organisatie en met partners aan de slag te gaan met klimaatadaptatie.  De bondgenoot in de ene omgeving is soms een opponent in een andere omgeving. Zo zijn sommige afdelingen, collega’s en bestuurders overtuigd van nut en noodzaak terwijl andere de koppelingTijdens excursie op 12 februari naar Rotterdam inspireerden Maria Kluijtenaars en Linda Peters van Havensteder de  54 deelnemers om in de eigen omgeving aan de slag te gaan met klimaatadaptatie. Aan de hand van een draagvlak analyse gingen de deelnemers het gesprek aan over met wie en hoe in de omgeving klimaatadadaptatie op te pakken. De bondgenoot in de ene omgeving is soms een opponent in een andere omgeving. Zo zijn sommige afdelingen, collega’s en bestuurders overtuigd van nut en noodzaak maar anderen de koppeling met de kerntaak nog niet helemaal zien. . Bij Havensteder hebben ze in de afgelopen jaren ervaring opgedaan met de samenwerken aan dit thema vanuit verschillende afdelingen zoals vastgoed en wonen. Verhuurbaar houden van het vastgoed ook in een veranderend klimaat geeft ruimte aan deze samenwerking. Waarbij de combinatie tussen comfortabel en betaalbaar wonen voorop staat. De komende tijd gaat Havensteder hier verder mee aan de slag waarbij ze samenwerking met onder andere Gemeenten en Waterschappen. 

Maria Kluijtenaar en Linda Peters en hun afdelingen hebben elkaar gevonden in een bondgenootschap door klimaatadaptatie te agenderen binnen de afdelingen. Dat heeft geleid tot meer onderling begrip en samenwerking. In de eerste projecten was Maria betrokken bij de Spetterflat aan de Mathenesselaan. De bewoners zijn via co-creatie enthousiast betrokken geraakt via de stichting Tussentuin. Linda was vanuit Vastgoed betrokken bij een hoogniveau renovatie van de woningen. Het resultaat is inspirerend en tot ieders tevredenheid maar de weg ernaar toe was niet altijd simpel. De verbetering in de buitenruimte was gelijktijdig gepland met de aanpak van de woningen maar is uiteindelijk uitgevoerd na de renovatie. Het project heeft geleid tot een betere onderlinge afstemming tussen de afdelingen. De herinrichting van de buitenruimte is veelal sluitpost maar om toekomstbestendig te zijn is budget noodzakelijk. Er waren tegenvallers in grondvervuiling en het moeten ophogen van aangrenzende particuliere tuinen. Om te komen tot een integrale aanpak is een langere termijn visie. Het beheer op langere termijn moet aan de voorkant meegenomen worden. Maria: ‘wij hebben elkaar gevonden door te doen en eerlijk te zijn over de leerpunten. Uiteindelijk heb je elkaar hard nodig. Door onze missie samen te bepalen, ontstond er ruimte voor deze samenwerking. Verhuurbaar houden van het vastgoed ook in een veranderend klimaat is bij ons een sleutel geweest om samen stappen te zetten.’ Linda: ‘vanuit vastgoed kijken we nu ook naar het onderhoud door het veranderend klimaat. Het liefste willen we dit nog beter kwantificeren. Brandveiligheid was ooit ook een thema wat wij volledig hebben geïntegreerd in onze processen. Zo is waterveiligheid of hittestress opvangen ook een te integreren thema. Het is een mooie uitdaging waarin je elkaar kunt versterken.’

Voor deze complexe maatschappelijke opgave is de samenwerking met de gemeente en het waterschap noodzakelijk. Rosemarie van Ham ging in op de rol van de gemeente Rotterdam. Zij werkt vanuit de gemeente aan klimaatadaptatie samen met de corporaties. Om kennis uit te wisselen, werkte zij een dag per week bij twee corporaties in huis. Dit is een effectief bondgenootschap. Het vergrootte het onderling vertrouwen, begrip en draagvlak. Vanaf januari 2020 werken 7 mensen van het ingenieursbureau, gemeente Rotterdam structureel samen met de vier grote woningcorporaties in Rotterdam. Waarbij voor elke grote corporaties, een collega van de gemeente Rotterdam, een dag per week in huis werkt aan reguliere werkzaamheden en de toekomstbestendige gedachten. Rosemarie: ‘In het verleden was de gemeente voornemens om de corporaties een verplichting op te leggen zonder concreet te communiceren. Door het intern meedraaien bij de corporatie voelde ik de weerstand tegen een verplichting en zijn we uiteindelijk in goed overleg tot betere afspraak en samenwerking gekomen die meer past bij een bondgenootschap dan bij een overheid die zonder overleg regels oplegt’. Het is daarom belangrijk dat we denken in relaties en niet alleen in organisaties. Want werken aan klimaatadaptatie is geen extra opgave, maar een andere manier van denken en samenwerken.’

De excursie werd afgerond met een rondleiding over de Hofbogen waar Addy van der Knaap, directeur Hofbogen BV ons liet genieten van een prachtig uitzicht. De Hofbogen biedt de stadsbewoner een wandeling over 2 kilometer oude spoorlijn. Deze is omgetoverd tot een groene oase met bomen, picknicktafels, tuintjes en een wandelpad op niveau. De wandeling langs de Hofbogen toont ons dat door samenwerking bedrijvigheid ontstaat en restaurantjes, lunch cafés en creatieve broedplaatsen een plek vindt onder een oude spoorlijn. Een mooie afsluiting van een inspirerende sessie! Op naar de volgende excursie van Groene Huisvesters en Samen Klimaatbestendig ‘ blauwgroene daken’ op 18 maart in Amsterdam.

Green Village zonovergoten excursie groene huisvesters

Hoe betrekken we bewoners bij renovatie in bewoonde staat? Hoe richten we binnenterreinen en buitenruimte groen en klimaatadaptief  in? Hoe komen we van het gas los? Deze vragen brachten corpraties in als voorbereiding op de Groene Huisvesters Excursie naar Green Village op 14 mei.  Green Village inspireerde met mooie voorbeelden van innovatie en de deelnemers bogen zich na een rondleiding over het terrein over door collega’s ingebrachte cases.

Serge Santoo van Green Village leidde de groep rond op het terrein. We gaan het terrein op over een brug waarin glas verwerkt is. In de waterstraat lopen we over verschillende bestratingen die regenwater kunnen bufferen. Zoet en zoutwater vormen de basis van een batterijen als accu voor het opslaan van opgewekte zonnestroom. Een hyperloop biedt ons een blik op het vervoer van det toekomst. Het kantoor van Green Village is proeflocatie voor optimalisatie van werkplekken door individuele regeling van warmte, koude en luchtverversing. Het gebouw is zelfvoorzienend, gasloos en all-electric waarbij een proef wordt voorbereid met gelijkstroom. De stopcontacten worden usb ingangen zodat opgewekte zonne-energie niet via een omvormer omgezet wordt naar wisselstroom en direct wordt benut. Een efficiënte en veilige oplossing die op grote schaal toegepast een systeemverandering van het electriciteitsnet tot gevolg heeft. Een laadstation voor elektrische auto’s draait op zonnestroom opgewekt op een carport, ook hier op gelijkstroom. Een volle accu van de waterstof auto kan stroom leveren aan het naastgelegen rijtjeshuis uit de jaren 60. En hier komen we op de woningen op het terrein. Het rijtjeshuis onder de naam pret-á-loger heeft een serre over beide etages die op de bovenste verdieping volledig open kan. De woning is ziet er traditioneel uit. Het uiterlijk en de materialen van de woning zijn behouden met uitzondering van de serre. De serre biedt extra leefruimte en maakt het standaard rijtjeshuis aantrekkelijk. In het serredak zitten de zonne-panelen in het glas. De opgewarmde lucht in de serre wordt in de nok via warmtewisselaars benut voor het verwarmen van tapwater. De oorspronkelijke radiatoren zijn behouden en dankzij de isolatie en de warmtepomp is de woning comfortabel. In Schiedam is er inmiddels een rijtje corporatiewoningen op deze manier gerenoveerd. Ook staan er tiny houses op het terrein die door studenten worden bewoond. Hier testen start-ups nieuwe diensten uit zoals de wasmachine die in eigendom van de start-up blijft en de student voor dienst ‘wassen’ betaalt. Powerglas waarbij zonnepanelen en zonwering in het driedubbel gesoleerde glas zijn geïntegreerd, is te zien. In Eindhoven is een RABO bank inmiddels van dit glas voorzien. Green Village is in ontwikkeling en er zullen steeds meer innovaties te vinden zijn.

Conclusies uit de cases

Tien deelnemers werken samen aan een tafel aan een case en kwamen tot mooie inzichten en oplossingen. Op de klimaatadaptatie tafel bogen de deelnemers zich over de inrichting van een binnentuin waar Staedion en Wellantcollege mbo Rijswijk samenwerkten met het Hoogheemraadschap Delflanden. Aan de wijktafel was het thema hoe wijkgerichte duurzame opwekking helpt in de transitie naar gasloos. Aan de bewonerstafel was de vraag ‘Hoe zetten we bewoners aan het (energie) stuur dankzij een slimme energiedisplay?’ Deze uit Engeland geïmporteerde display is aangepast aan de Nederlandse markt en geeft bewoners actuele terugkoppeling over energieverbruik. Dit simpele en goedkope stuur in handen van de bewoner is in Engeland een standaardproduct dat 5 tot 7% bespaart. Aan de woningtafel was het thema Hoe de woning in te zetten voor gasloos wonen. Aan de kansentafel zijn knelpunten en kansen geïnventariseerd voor corporaties om te verduurzamen. Aan de renovatietafel was het meekrijgen van de bewoners het gespreksonderwerp. De conclusie luidt dat samenwerken vanuit de belangen van de bewoner helpt in de transitie naar duurzaam wonen. De knelpunten zijn geinventariseerd en komen terug op de bestuurlijke tafel. ‘Niet klagen maar vragen, is het motto want regels zijn niet gemaakt om te knellen’ aldus Ric Leenders van Antares. De kansen zijn legio en deze excursie geeft zicht op innovaties en technische ontwikkelingen. In procesinnovatie waarbij partijen met elkaar samenwerking zoeken, valt nog veel te winnen.