Wijkwarmte Atlas

De Alliantie gaat in op de ervaring met wijkwarmte-atlas. De Alliantie ontwikkelde deze tool om de energietransitie richting CO2 neutraal in kaart te brengen. De wijkwarmte-atlas biedt overzichtelijke kaarten op wijkniveau gevoed met de data die van belang zijn voor de wijkgerichte keuze van de warmtebron van de toekomst. Het geeft inzicht in de huidige warmtebron, het temperatuur regime in de toekomst, de termijn waarop gestart kan worden met de transitie en de benodigde investeringen.

De tool helpt om vastgoed beslissingen te nemen waarvan je later geen spijt krijgt. Het toont de verschillende routes om te komen tot duurzaam verwarmde wijken. Daarnaast sluit het zo goed mogelijk aan bij de wijk, het type vastgoed en de lopende onderhouds- en verduurzamingsprogramma’s.

Leer van het inzicht om op wijkniveau de meest efficiënte keuze te maken voor een warmtebron en het pad om woningen CO2 neutraal te maken.

Gratis dankzij een bijdrage van Aedes, Groene Huisvesters en RVO.

Warmtenet Den Haag

Haag Wonen deelt ervaringen met het aardwarmteproject in Den Haag. Anke de Jongh gaat in op de geleerde lessen van het project waarin Haag Wonen als één van de partners participeerde. Ingeborg Boon biedt een blik op de toekomst en toont hoe de ervaring uit het verleden doorwerkt in de toekomst. Rob van den Broeke, directeur-bestuurder Rijswijk Wonen neemt ons mee in de ontwikkeling van de Warmtelinq Zuid-Holland. De leerlessen klinken door in de afspraken rondom warmtenetten rond Den Haag waarbij hij, vanuit de adviescommissie Duurzaamheid Sociale Verhuurders Haaglanden is betrokken.

 

Deze belangrijke lessen rollen we graag uit over Nederland, zodat iedereen die werkt aan een warmtenet hiermee zijn voordeel mee kan doen. Deze sessie is ook interessant voor directeur-bestuurders. Neem jouw eigen partners mee naar deze sessie en leer van de praktijk.

Een gezond en groen 2022


In 2021 bereikten we met onze sessies meer corporatiemedewerkers dan ooit tevoren. De online formule lijkt- hoewel we jullie fysieke aanwezigheid zeer missen- goed te werken voor alle deelnemers en we groeien in het online faciliteren van onze sessies. We willen jullie bedanken voor de waardevolle input en inspiratie en kijken met plezier uit naar 2022 waar we naast online sessies een aantal excursies naar mooie projecten hebben gepland. Jullie zijn van harte welkom je in te schrijven voor de geplande sessies, via het programma kun je klikken op de sessies waar je aan wilt deelnemen om je in te schrijven.

Naast de sessies van de Groene Huisvesters Academie zagen we velen van jullie in intensievere vorm in de tuin en hittegroep en tijdens de Cursus Ambassadeur Klimaatadaptatie en Groen waar ondertussen meer dan 200 corporatiemedewerkers aan deelnamen. 

We wensen jullie goede en gezonde dagen en kijken er naar uit jullie te ontmoeten in het nieuwe jaar!

Samenwerken met bewoners aan Circulariteit

De Alliantie doet ervaring op met sociale duurzaamheid onder het motto Als het goed gaat met de mensen gaat het goed met de wijk!  De dagbesteding van cliënten van Philadelphia is in de plint van appartementengebouwen ondergebracht. Het versterkt de onderlinge band tussen bewoners en biedt werk aan mensen met een beperking.

De plint van de drie nieuwe gebouwen in Amsterdam Buiksloterham bieden ruimte aan een wasbar voor het wassen en repareren van kleding, een buurtschuur voor reparatie van fietsen en technische klussen en een ruimte de tabula rasa die zelf door bewoners te programmeren is. Bewoners uit de omgeving kunnen gebruikmaken van de diensten van Philadelphia.

Een goed ontwerp dwingt respect af. Ruimtes zijn volledig ingericht met producten uit afval. De Ontwerpers van de Soldaat van Oranje kiezen voor schoonheid van doorleefde materialen.

Philadelphia neemt beheertaken van de Alliantie over in ruil voor huurcompensatie. Philadelphia investeert in roerende en de Alliantie in onroerende zaken. De cliënten  van Philadelphia wonen en werken in de eigen omgeving terwijl zij daarvoor met een dieselbusje naar de dagbesteding werden vervoerd naar de periferie van de stad.

Jurgen Klaassen, de Alliantie deelde deze mooie voorbeelden van sociale duurzaamheid in Amsterdam. Celine Janssen vulde het verhaal aan met de resultaten van haar onderzoek naar sociale duurzaamheid bij de TU Delft.

HR Tapinstallaties zonder aardgas

Vidomes, GroenWest en Vestia werken samen aan oplossingen voor installaties voor warm tapwater die voor huurders aantrekkelijker zijn dan een HR-combiketel, grotere elektrische boiler of collectieve warm tapwater op gas. De HR-tapwater installatie zonder aardgas levert CO2-reductie, lagere woonlasten en het comfort van een HR combi-ketel. Vidomes, GroenWest en Vestia realiseerden met Meed en TNO een aantal pilots om verschillende oplossingen uit te testen. TNO draagt bij aan de doorontwikkeling van het product en aan het meten van de prestaties. De resultaten worden medio 2021 gepubliceerd.

Vidomes installeerde het systeem in een appartementengebouw in Delft als vervanger van een 60 liter boiler. Hier zijn een complete douche-units geplaatst met geïntegreerde 10 liter boiler. De bewoner kan comfortabel douchen, hoeft de badkamer nauwelijks te verwarmen en de badkamer wordt veel minder vochtig. Bart de Boer, Vidomes deelt de ervaring.

Groenwest past de installaties toe in een nieuwbouwproject in combinatie met infrarood panelen voor de verwarming. Egbert Kunst, Groenwest lichtte dit toe.

De Warmtewissel

De Warmtewissel

In 2020 zijn acht corporaties die samenwerken in Lente de Warmtewissel gestart. De compacte vervanger van de ketel realiseert minimaal 80% CO2-reductie, verbruikt minder of geen aardgas, is betaalbaar en eenvoudig in gebruik. Er zijn drie winnende installaties van de Warmtewissel in proefopstelling uitgevoerd. Inmiddels draaien deze installaties één jaar. Tijdens deze sessie kwam in beeld hoe de nieuwe installaties presteren, hoe bewoners deze ervaren en hoe de woonlasten uitpakken.

Ook andere woningcorporaties hebben zich aangesloten om na prototyping te komen tot toepassing. Door deze samenwerking kunnen de marktpartijen, bij gebleken geschiktheid, volume maken wat leidt tot een lagere prijs want uiteindelijk gaat het om betaalbare woonlasten. 

Örjan Game, BrabantWonen: ‘Om nieuwe oplossingen goed te implementeren is het noodzakelijk dat de corporatie de innovatie succesvol kan absorberen en integreren in het bedrijfsmodel. Implementatie van innovatie is wat de Warmtewissel doet. Onze gereedschapskist is gevuld met allerlei instrumenten.’ 

Blauw Groene daken

Corporaties doen de eerste ervaring op met het toepassen van groene en blauwgroene daken. Naast isolatie en zonwering wordt het meegenomen als maatregel tegen hittestress. Er is grote behoefte aan meer kennis. Dit zijn de belangrijkste conclusies van de enquête Blauwgroene daken van Groene Huisvesters. In de bouwsteen Blauwgroene daken belicht Groene Huisvesters een mooi voorbeeld. Graag zoomen wij opnieuw in op het Amsterdamse RESILIO-project en de Alliantie die inmiddels ervaring hebben opgebouwd.

Kasper Spaan, RESILIO-project: ‘Het toepassen van blauwgroene daken wordt het nieuwe normaal. Verken de optie, ga ermee experimenteren zodat je weet hoe het werkt, wie je daarbij nodig hebt en wat het betekent voor je beheer en onderhoudsopgave. De combinatie met PV-panelen blijkt positief uit te pakken. Zonder water geen groen en zonder groen geen leefbare woonomgeving. Door water te benutten daar waar het valt, kunnen we onze leefomgeving beter maken.

Thomas van der Vlis, de Alliantie: ‘Wij zien het als onze maatschappelijke taak om mee te helpen zoeken naar oplossingen om extremer weer op te vangen. Wij leren veel van het RESILIO-project. De kosten en baten zijn nu in beeld gebracht. De sleutel is een integrale “samenwerking” waarbij iedereen zijn steentje bijdraagt. Verduurzamen doen we voor het milieu, klimaatadaptieve maatregelen nemen we voor de mensen. Dat ligt veel dichter bij de belangen van een woningcorporatie, maar we kunnen dat echt niet alleen.

Urgenda aanpak naar gasloos wonen

Urgenda werkt vanuit het principe niet maximaal isoleren maar vanuit label B of C komen tot CO2 neutraal wonen. Zij draaien de vraag om: wat kan ik rendabel investeren in plaats van wat kost het mij om een NOM-woning te realiseren. Uitgangspunt is dat de huurder ervoor kiest. Deze vraag gestuurde aanpak bevalt Parteon en de bewoners erg goed.

Het meenemen van de eigen organisatie in een vraag gestuurde aanpak vraagt aandacht. Bij Parteon was niet iedereen overtuigd dat de Urgenda aanpak de beste aanpak zou zijn. In Assendelft zijn drie bewoners gevonden die als ambassadeurs de maatregelen gratis hebben gekregen. De medewerkers hebben de woningen bezocht en de bewoners ontmoet. Het vervolg is 60 woningen die 50% van de kosten in de huur betalen. Vervolgens zijn 200 woningen uitgevoerd met een huurverhoging van 70% van de kosten.

Deze aanpak kan naast een projectaanpak staan waarbij een blok of complex van woningen ineens wordt verbeterd. De uitdaging is hoe je van n=1 naar massa en kostenreductie gaat. Het geven van voorrang aan bewoners(groepen) die willen en draagvlak ophalen, helpt. Zo haalden bewoners van een hoogbouw in Zaandam Oost de zelf akkoord op van medebewoners in de flat.

Mara van Sluis, Manager Klanten en Jeroen Stoks projectleider Vastgoed van Parteon deelden de ervaringen om met de Urgenda aanpak woningen naar gasloos te verbeteren.

Versnelling Houtbouw

Acht Brabantse woningcorporaties, verenigd in het samenwerkingsverband Lente werken samen aan het versnellen van het toepassen van houtbouw. Samen zijn zij goed voor meer dan 100.000 sociale huurwoningen. De corporaties Alwel, Area, BrabantWonen, Casade, Stadlander, Tiwos, WonenBreburg en Zayaz nemen deel.

Harrie Windmüller, bestuurder van BrabantWonen, vertegenwoordigt de acht woningcorporaties: “In onze sector wordt nu al ervaring opgedaan, maar in de praktijk gebeurt er nog te weinig. Hout zou veel meer toegepast kunnen worden. Door collectief te leren van individuele projecten maken we gebruik van ons netwerk. Daarom vormen we nu een inkoopsamenwerking waarin we samen optrekken met RVO.” In 2020 gingen zestien Buyer groups van start, ondersteund door het Rijk. Ze stimuleren ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid en circulariteit. 

Jurgen Arts en Jetske Thielen, Lente namen ons mee in de aanpak binnen Lente om samen te werken aan de realisatie van projecten uitgevoerd in Houtbouw.

Irma Thijssen, adviseur bij RVO, Transitieteam Circulaire Bouweconomie en de Buyergroup Houtbouw, ging in op het onderzoek en voorbeeldenboek Houtbouw sociale woningbouw met vijftien voorbeelden van gerealiseerde projecten in de sociale woningbouw in hout. 

Natuurinclusieve en klimaatbestendige wijkaanpak

Volgens de jury natuurinclusief bouwen bewijst Kerckebosch dat bouwen aan een gezond leefmilieu voor mens en natuur heel goed samengaat. Sterker nog, door consequent met oog voor de natuur te ontwikkelen, is juist extra woonkwaliteit ontstaan. 

Voor de uitvoering van de plannen richtten de gemeente en Woongoed Zeist de Wijkontwikkelingsmaatschappij Kerckebosch (WOM) op. In de bosrijke wijk komen 1.100 nieuwe en gerenoveerde woningen, een winkelcentrum en scholen.

Evert Jan Roelofsen, directeur van de WOM in Zeist presenteerde samen met Henk van Veldhuisen projectmanager van Woongoed Zeist  de natuurinclusieve en klimaatbestendige wijkaanpak. Een samenwerking met de Corporatie, gemeente maar ook met  Stichting het Utrechts Landschap die het natuurbeheer uitvoeren en waar bewoners zich als vrijwilliger kunnen inzetten. Een project waarbij participatie  en het maximaal benutten van de kansen die de omgeving biedt centraal staan.

De vernieuwing van de wijk is in 2012 gestart vanuit een ecologische visie. Door een stapsgewijze aanpak is er gestuurd op behoud van groen en kwaliteit en tegelijkertijd inspelen op de woonbehoeften in de markt. Waar nodig zijn bomen verplant. Kaphout is hergebruikt voor speelplekken en bankjes. Hemelwater wordt opgevangen en afgevoerd via wadi’s en halfdoorlatende materialen. Er is geïnvesteerd in nieuwe natuur, zoals de aanplant van nieuwe heide in het bosgebied. Het Energieplein in de wijk vormt het centrale hart. Het is een proeftuin rond duurzame energie met stroom uit planten, E-bikes en bewegingstegels. De wijkbewoners kunnen gebruikmaken van elektrische deelauto’s van Samen Slim Rijden Zeist. Duurzaamheid is sociale duurzaamheid. In Kerckebosch noemen ze dit “duurSaam”.