Nieuws

Tijd voor een staatssecretaris CO2-neutraal

Corporaties hebben een belangrijke rol in het CO2-neutraal maken van Nederland. Niet voor niets heeft Aedes onlangs vastgelegd dat de corporaties naar een CO2-neutrale voorraad streven. Maar om echt iets te bereiken is volgens Bert Wijbenga een nationaal programma nodig, mèt nationale funding. Het nieuwe kabinet kan hier belangrijke stappen in maken door een staatssecretaris CO2 aan te stellen.

Interview met Bert Wijbenga, bestuursvoorzitter van Woonbron en voorzitter van De Groene Huisvesters.

Wat zou moeten gebeuren om de CO2-reductie te versnellen?

Voor het behoud van ons leefklimaat vind ik het heel mooi dat we in Kyoto en Parijs met vele landen afspraken maakten over de CO2-reductie. We staan voor een enorme mondiale opgave. Ik zie dat alle landen zeer serieus aan de slag zijn met de CO2-reductie. Wat ik ook zie, is dat dit niet kan zonder nationale programmering, nationale prioriteit maar ook een nationale funding. Dit is een grote omissie in Nederland. We lijken mee te gaan met Kyoto en Parijs maar de Nationale Programmering ontbreekt. Het Energieakkoord van 2013 is hierbij een mooie start, maar niet voldoende om te voldoen aan de urgentie. Het is niet voor niks dat de rechtbank in de Urgenda-zaak oordeelde dat de staat meer aan klimaatmitigatie moet doen. Een nieuw kabinet kan dit oppakken door een staatssecretaris CO2 aan te stellen. De volgende stap is het bepalen wat er op verschillende deelthema’s moet gebeuren, waaronder de gebouwde omgeving.

Welke rol spelen de corporaties bij de CO2-reductie?

De meeste CO2 komt vrij bij het opwekken van energie. Gebouwen zijn verantwoordelijk voor 40% van het energieverbruik. Corporatiebezit vormt hiervan weer zo’n 15%. Het is dus logisch dat wij een belangrijk onderdeel zijn van het programma. Maar deze stap wordt nu wel heel snel gemaakt. Omdat corporaties met grote investeringsbudgetten werken en omdat ze publiek beïnvloed worden, zowel lokaal als landelijk, gaat de blik naar ons. Maar hoe belangrijk CO2 reductie ook is, ons belangrijkste maatschappelijk doel is het bieden van betaalbare huisvesting voor lagere inkomensgroepen. Als de CO2-reductie hiermee verweven kan worden is het prima. Maar als het leidt tot hogere woonlasten voor kwetsbare doelgroepen, gaan we een stap te ver.

Het CO2-neutraal maken van Nederland wordt alleen een relevant succes als we de opgave in de breedte aanpakken. Ik zie nog geen begin daarvan. Ik zie ook nog geen begin van een kloppende programmering en funding van het deel waarvoor de corporaties aan de lat staan.

De sector pakt haar rol op. Onlangs is de Visie Aedes 2016 – 2021 vastgesteld waarin staat dat corporaties streven naar een CO2-neutrale voorraad. Wat vindt u hiervan?

Ik sta hier volledig achter, de visie haalt de focus van het ‘labeljagen’ weg en sluit aan bij de nationale en internationale discussies die zich richten op de vermindering van CO2 uitstoot. De visie richt zich nu op CO2-reductie door verbetering van de energieprestaties. Deskundigen voorspellen dat energie in 2050 niet meer schaars is. De ontwikkelingen in duurzame energie gaan zeer snel. Grondstoffen worden wel schaars. Circulaire bouw en sloop voorkomt onnodige verspilling hiervan. Zorgvuldig gebruik van grondstoffen door middel van circulaire bouw past binnen het streven naar een CO2-neutrale voorraad. Er zijn steeds meer corporaties met circulaire bouw- of sloop bezig. Woonbron werkt bijvoorbeeld zelf samen met New Horizon aan circulaire sloop.

Wat zou het Rijk kunnen doen om de corporaties te ondersteunen?

Om de verduurzaming van de woningvoorraad een goede zet te geven, is ook een investering nodig. Naast verbetering van de huidige STEP en FEH-regeling – die nu onvoldoende werkt – kan het Rijk de opbrengsten uit de verhuurdersheffing omzetten in een investeringsfonds voor duurzaamheidsingrepen. Corporaties die onvoldoende financiële mogelijkheden hebben hiervoor, kunnen aanspraak doen op dit fonds. Door dit voor een periode van 5 jaar te doen en hier concrete resultaatafspraken aan te koppelen, kan een grote slag gemaakt worden.

De route naar CO2-neutraal is nog redelijk nieuw. Corporaties SWZ in Zwolle en OFW in Dronten hebben een route opgesteld om naar energieneutraal te komen. Wat vindt u hiervan?

Ik vind het geweldig dat corporaties hier zo ambitieus mee aan de slag zijn. Uiteindelijk is dit de koers. SWZ en OFW werken beide via no-regret maatregelen aan een energieneutrale voorraad in 2040 of 2050. No-regret betekent dat er via kleine stappen naar energieneutraal wordt gewerkt zonder dat desinvesteringen optreden. Het is goed om de voorbeelden en de gedachten hierachter met anderen te delen, zodat andere corporaties hiervan kunnen leren en geïnspireerd worden om ook een dergelijke koers op te zetten. Woonbron zelf zal ook zeker gebruik maken van deze voorbeelden.

Om de woningvoorraad CO2-neutraal te maken, zijn er twee belangrijke richtingen; all-electric en warmtenetten. All-electric krijgt momenteel veel aandacht. Wat moet er volgens u gebeuren om van warmte een aantrekkelijk alternatief te maken?

In 2050 staat 90% van de huidige woningen er nog steeds. Een deel van deze woningen is geschikt om naar all-electric te brengen, voor een ander deel is aansluiting op warmtenetten voordeliger. Om de transitie naar warmte mogelijk te maken is het belangrijk dat er meer bekendheid komt over warmte. Daarnaast is het noodzakelijk dat de warmtenetten gesocialiseerd worden. De aanleg van het gasnet is gefinancieerd vanuit gemeenschapsgeld. Om de ontwikkeling van warmtenetten mogelijk te maken, zou dit ook moeten gebeuren, bijvoorbeeld door de budgetten voor gasinfrastructuur af te bouwen en van warmteinfrastructuur op te bouwen.

Consumenten gedragen zich als koopman, dus je moet ze ook zo benaderen en warmte financieel aantrekkelijk maken. Rondom andere transities wordt dit ook gedaan. Neem het voorbeeld van de elektrische auto. De elektrische auto is zo’n succes geworden omdat deze financieel aantrekkelijk is geworden door de investering van een paar miljard aan belastinggeld. Hierdoor is de transitie ingezet. Andere aspecten van duurzaamheid hebben ook zo’n zet nodig. Door bij de koersopzet naar CO2-neutraal continu de consument als koopman te benaderen, komen we er wel.

Expertmeeting De warmteversnelling

De overgang naar gasloos wonen vormt enorme uitdaging  zo bleek tijdens de Expertmeeting ‘De Warmteversnelling’ op 9 mei bij Aedes. Een groep experts van corporaties ging de dialoog aan over de Warmtevisie gepresenteerd door Tjalling de Vries van het ministerie van Economische Zaken. Het Rijk zet in op CO2 reductie, een veilige en zekere energievoorziening. De transitie van gas naar all electric en het benutten van warmte via warmtenetten is onderdeel van het beleid. De gebouwde omgeving is kansrijk om verregaande maatregelen te nemen. Vergeleken met de transitie in de sectoren industrie en vervoer levert de aanpak van woningen de goedkoopste CO2 reductie op. Nederland kan hierin zelfstandig opereren. Vastgoed eigenaren maken lange termijn plannen en daarin kan de overgang naar gasloos verankerd worden. Tjalling geeft aan dat initiatieven vanuit de samenleving, gemeenten en corporaties welkom zijn.

Gijs de Man, directeur van Stadverwarming Purmerend en voorzitter van de Stichting warmtenetwerk presenteerde Purmerend als voorbeeld van een lokaal duurzaam warmtenet.

Maya van der Steenhoven van het Programmabureau warmte-koude Zuid-Holland maakt de omvang van de opgave om gas uit te faseren duidelijk aan de hand van de energievoorziening in Leiden. Het is een immense opgave en je hebt echt alles nodig: reductie, duurzame bronnen, geschikte elektriciteit- en warmtenetten.

Astrid Madsen van de gemeente Rotterdam gaf het belang aan om nu te handelen waarbij we ervoor moeten zorgen dat de kosten eerlijk verdeeld worden.

Pieter de Jong, ex-directeur van Ymere toont aan dat zonnepanelen de meest rendabele investering is in CO2 reductie.  Sloop en nieuwbouw is het minst rendabel. Dit wordt negatiever als de CO2 belasting van het slopen en bouwen meeweegt. Stadsverwarming is een relatief aantrekkelijke optie voor de gestapelde bouw zoals deze in de steden voorkomt.

Barbara Klomp van Havensteder deelt haar ervaring vanuit de Woonbond waar huurders de klachtenlijn overstelpten met vragen over te hoge kosten en een onduidelijke eindafrekening voor warmte. Een bewoner vindt energie, afrekeningen en aansluitingen niet interessant tenzij deze het gevoel heeft dat het te duur is of als het systeem niet werkt. Je moet zorgen voor een zekere levering, duidelijk kostenverdeling en een begrijpelijke afrekening. De huurder kan je niet laten opdraaien voor de kosten van een warmtenet en daarom wordt gepleit voor socialisering.

Karin Schrederhoff roept als gespreksleider corporaties op de transitie naar gasloos wonen te agenderen en als sector aan te geven waar wij kansen zien. Wil je meedenken, meld je aan bij mboerbooms@zeelandnet.nl.

The Natural Step in Eindhoven inspireert Groene Huisvesters

Op 6 april gingen Groene Huisvesters aan de slag met the Natural Step. Rob Boogerts van Woonbedrijf inspireerde zijn collega’s groene huisvesters. Berend Aanraad van TNS had een prachtige werkopdracht in petto voor de groep. Zweten was het op de duurzame waardeanalyse van een corporatie en hoe TNS in te zetten voor een meer verantwoorde aanpak. Het gaat niet alleen om energiebesparing maar juist om goed verhuurschap. Afval heeft waarde die benut wordt door het recyclen van materialen. Het beperken van fossiele brandstof, zo min mogelijk belasting door chemische stoffen en voorkomen ontbossing is onderdeel van een verantwoorde bedrijfsvoering. In Eindhoven is The Natural Step de stip op de horizon. De gemeente Eindhoven, huurdersorganisaties en corporaties maakten prestatieafspraken vanuit dit gedachtegoed. Woonbedrijf zet de huurder centraal. Zij heeft inmiddels een grondstoffenbank met hergebruik van sloopproducten. Woonbedrijf realiseert Nul op de Meterwoningen en werkt met de bouwers aan meer verantwoorde materiaaltoepassing. In het najaar volgt een werksessie voor de bestuurders. In het filmpje vindt je meer informatie over de aanpak in Eindhoven en op de website http://thenaturalstep.nl/

IMG_4022

The Natural Step in Eindhoven inspireert Groene Huisvesters

Groene Huisvesters op werkbezoek in Brussel op 23 en 24 februari

Sebastien Garnier werkzaam in Brussel voor Aedes introduceerde Groene Huisvesters bij collega’s op sleutelposities in Europa.
Nederland is in het eerste half jaar voorzitter van de Raad van de EU. Groene Huisvesters lieten zich inspireren door de ontwikkelingen in Europa en het Klimaatakkoord van Parijs.
Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik, Sorcha Edwards, secretaris-generaal van Housing Europe, Adrian Joyce, director Renovate Europe, Herbert Krayenbrink, Nederlandse permanente vertegenwoordiger in de EU en Yvonne Slingeberg werkzaam voor de EU commissie Energie, daagde de groep uit om met een concreet actieplan te komen voor reductie van CO2 in de sociale woningvoorraad. Die handschoen pakken Groene Huisvesters graag op vanuit de visie op betaalbare woonlasten en verhoging van de basiskwaliteit van huurwoningen.
Het benutten van de Europese subsidies en regelingen biedt kansen en Groene Huisvesters zetten zich graag in voor de transitie naar een meer duurzame energievoorziening.

Werksessie knellende regels

Werksessie Knellende regels oplossen

Groene Huisvesters zien knellende regels die het investeren in energiebesparende maatregelen in sociale huurwoningen belemmeren. De werksessie bij Aedes op 3 februari startte met een inventarisatie van stimulerende regeling die er nu zijn. Meer dan 10 mogelijkheden om de investeringen te verlagen, kunnen corporaties inzetten. Zo kan een corporatie gebruikmaken van ISDE subsidie op houtpelletkachels, zonneboilers en warmtepompen, het lage BTW tarief van 6%, een subsidieregeling voor het saneren van asbest, de STEP subsidie en een 8-tal andere stimulerende regelingen. De ervaring met de energieprestatievergoeding (EPV) voor Nul op de Meter renovaties is uitgewisseld. Meerdere Groene Huisvesters nemen deel aan de Stroomversnelling en benutten deze nieuwe kasstroom die vanuit het energie- naar het woondomein wordt afgebogen.

Naast deze kansen inventariseerden Groene Huisvesters 15 knellende regels waarvan er 3 zijn uitgediept. Voor Woningwet 2015 met de huurgrenzen, de Warmtewet en het Nader Voorschrift (EPDB) zochten Groene Huisvesters naar oplossingen zodat de wetgeving meer ruimte biedt voor het investeren in energiebesparende maatregelen.

Woningwet 2015: harde huurgrenzen voor sociale woningbouw en passend toewijzen

Om energiebesparende maatregelen te nemen moet een corporatie investeren en hoe zijn die investeringen door te rekenen als de harde huurgrenzen bereikt zijn?

Groene Huisvesters zien de oplossing in het centraal stellen van de woonlasten. Door de WWS-E punten voor energiemaatregelen, installaties en zonnepanelen buiten de huur onder te brengen, ontstaat ruimte te investeren zonder de harde huurgrenzen te overschrijden.

Voor de overheid is dit een voordeel omdat er geen huurtoeslag nodig is over investeringen in energiebesparende maatregelen en duurzame opwekking. Voor de huurder en de corporatie zit de winst in betaalbare woonlasten dankzij investeren in energiebesparing en blijft passend toewijzen aan de sociale doelgroep mogelijk na mutatie. De energieprestatievergoeding is een inspirerend voorbeeld van het mogelijk maken van investeringen buitenom de huur.

De tweede oplossingsrichting is de huurtoeslag alleen te koppelen aan het inkomen van de bewoner en niet aan de hoogte van de huur van de woning. Op deze wijze kan juist meer in de huur doorgerekend worden zonder dat het de aanspraak op de huurtoeslag vergroot. Daarnaast is een integrale woonlasten benadering mogelijk..

Tenslotte zien Groene Huisvesters een oplossing om de beschikbaar van woningen voor de sociale doelgroep te vergroten door voorrang te geven aan zittende huurders die scheef wonen.

Excessen in markt worden gerepareerd met nieuwe regels vastgelegd in de Woningwet 2015. Het advies is opnieuw te kijken naar het stelsel en een consistent beter stelsel te maken voor betaalbaar wonen niet alleen in te zomen op harde huurprijzen en huurtoeslag.

IMG_3777

Warmtewet: stimuleer beperken CO2 uitstoot

Groene Huisvesters ervaren de Warmtewet als te complex. In 2017 zal de aangepaste wet ingaan. De Warmtewet heeft een positieve prikkel opgeleverd om de rendementen van de installaties te verbeteren. Afrekenen op basis van GJ na de ketel is positief. De warmteverliezen voor de woning worden niet doorgerekend aan de bewoner. De warmtenota is inzichtelijker geworden en corporaties investeren in rendementsverbetering. Nadeel is dat wet geen stimulans oplevert voor CO2 reductie door te investeren in isolatie en duurzame opwekking. Collectieve ketels worden versneld individueel gemaakt om de effecten van de Warmtewet te ontwijken Het ‘niet meer dan anders principe’ om de huurder te beschermen heeft geen lagere lasten opgeleverd voor huurders. De compensatieregeling als de warmtebron onvoldoende warmte levert, vormt een risico voor de corporatie. Groene Huisvesters pleiten voor een koppeling van de Warmtewet met het verminderen van de CO2-uitstoot. De energieprestatievergoeding is een inspiratie om een vergelijkbare warmtevergoeding te creëren buitenom de huur. Als oplossingen zien Groene Huisvesters het uitsluiten van blokverwarming van de Warmtewet en meer sturing op vermindering CO2-uitstoot.

Naast de eigen klachtencommissie per corporatie zijn er aparte geschillencommissies voor Huur, Servicekosten, Warmte en EPV. Het advies is om te komen tot een klachtencommissie waar de huurder met alle geschillen terecht kan.

Nader Voorschrift

Groene Huisvesters zien door wijzigingen in de EPBD wetgeving de administratieve lasten toenemen. De ongelijkheid tussen particulieren en corporaties neemt toe omdat particulieren (versimpelde) labels mogen gebruiken en corporaties moeten overstappen op EnergieIndex (EI). In het Nader Voorschrift is de systematiek tussen nieuw- en bestaande bouw nog steeds verschillend. Omdat de doelstellingen van het EnergieAkkoord voor de sector gekoppeld zijn aan het behalen van gemiddeld label B in 2021 evenals het verzilveren van regelingen als de STEP, wordt een corporatie gedwongen om te investeren in het omzetten van labels naar EI. De uitgangspositie door deze overstap is voor vele Groene Huisvesters negatief en zij zullen de doelstellingen uit het EnergieAkkoord niet halen. De communicatie over ABC labels is voor huurders duidelijker dan de communicatie over EI. Ook zegt de EI niets over het werkelijk energieverbruik of het daadwerkelijk verminderen van de CO2 uitstoot. We sturen op EI-theorie terwijl we moeten sturen op betaalbare woonlasten en vermindering CO2 uitstoot.

Groene Huisvesters adviseren te komen tot een systeem voor nieuw- en bestaande bouw. Maak het voor de particulier en de huurder gelijk. Richt een simpel systeem in dat eenvoudig te communiceren is en bijdraagt aan energiebesparing. Voor de doelstellingen in te sector pleiten Groene Huisvesters ervoor om doelen te formuleren CO2 uitstoot te verminderen en betaalbare woonlasten te creëren. In deze tijd is door samenwerking met de netwerkbedrijven inzicht in werkelijke energieverbruiken te monitoren en dat is een betere basis voor CO2 doelstellingen dan de theoretische doelstellingen gekoppeld aan de EPBD wetgeving. Ook in de SHAERE database is de koppeling naar werkelijke verbruikscijfers te maken zodat er meer inzicht ontstaat in de relatie naar woonlasten en CO2.

In 2016 volgen 6 werksessies waarbij groene huisvesters werken aan concrete oplossingen en het benutten van kansen door de samenwerking om woningen te verduurzamen. De volgende sessie op 6 april 2016 staat in het teken van prestatie afspraken maken en inzet van the Natural Step. Meer informatie www.groenehuisvesters.nl.

OFW op weg naar energieneutraal

Woningcorporatie Oost Flevoland Woondiensten (OFW) zet koers naar een energieneutraal woningbezit. De corporatie stelt zichzelf als doel om dit in 2050 gerealiseerd te hebben. OFW wil de energielasten voor haar huurders verminderen en gelijktijdig het comfort voor de huurders verbeteren. Daarnaast vermindert de druk op het milieu en hebben de woningen een betere toekomstwaarde. Om dit te realiseren rondt OFW komende jaren eerst de geplande moderniseringen af en plaatst zij zonnepanelen bij huurders die dit graag willen. Daarna wordt op natuurlijke momenten de buitenschil van woningen goed geïsoleerd, zodat de woningen een zogenaamde Nul Op de Meter (NOM) jas krijgen. Tevens worden waar mogelijk efficiente installaties en duurzame energieopwekking toegepast. Lees meer op www.ofw.nl.

Notitie OFW op weg naar energieneutraal