Nieuws

Inspiratiegids Prestatieafspraken over Energiebesparing

Inspiratiegids energiebesparing in energieafspraken

Inspiratiegids energiebesparing in energieafspraken (klik op foto)

De Inspiratiegids Prestatieafspraken over Energiebesparing is in april 2017 herzien. Twaalf concrete prestatieafspraken dragen ertoe bij dat sociale huurwoningen duurzamer worden terwijl de woonlasten van de huurders tenminste gelijk blijven. Huurdersorganisaties, corporaties en gemeenten die werken vanuit een gedeelde taal aan een gezamenlijke ambitie kunnen enorme stappen zetten op weg naar  CO2 neutrale huurwoningen. Afspraken over een gezonder binnenklimaat en comfort voor bewoners, het bestrijden van armoede, het informeren van nieuwe huurders over energielasten en 9 andere concrete afspraken vind je in deze gids. Marlou Boerbooms, energieambassadeur maakte als auteur dankbaar gebruik van de mooie voorbeelden van Groene Huisvesters. Sera Koolmees, Atrivé verzorgde de layout. herziene-uitgave-inspiratiegids-energiebesparing-en-prestatieafspraken-2017-april-small

Prestatieafspraken over energiebesparing

fullsizerender-9Portaal wint met Nijmegen Stook je Rijk Trofee

‘Prestatieafspraken maken over energiebesparing is een mooie kans om lage woonlasten en een beter comfort te realiseren. Deze kans kan je alleen samen verzilveren’, dat is de boodschap van Wieke ven Veldhuizen van Portaal aan de deelnemers aan de werksessie die op 19 mei bij Aedes. De gemeente Nijmegen won met haar corporaties en huurdersorganisaties de landelijke Stook je Rijk Trofee 2016. De gemeente Nijmegen daagde de corporaties en huurders uit om een stap extra te zetten. Nijmegen geeft niet alleen het goede voorbeeld. Zij draagt  bij in de uitvoeringskosten en zorgt voor smeerolie in de samenwerking. Portaal is een van de partijen in Nijmegen en is trots op het behaalde resultaat. Naast goede afspraken over betaalbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit, is er in Nijmegen gekozen om innovatieve aanpakken zoals NOM renovatie uit te voeren. Samenwerking met bewoners om energiezuinig gedrag te stimuleren maar ook monitoring of de afspraken gehaald worden, helpen partijen op weg. Het allerbelangrijkste is dat je er samen voor gaat. De opgave om naar CO2 neutraal wonen in 2045 te gaan is groot. Om dat te halen moet je nu acteren. Portaal heeft  een route naar CO2 neutraal gemaakt. Zij verdubbelt de komende jaren haar programma voor CO2 neutrale nieuwbouw en duurzame renovatie. Daarvoor zet zij alle zeilen bij.

The Natural Step zet Eindhoven in bewegingimg_7853

Joop Ketelaers presenteerde de Eindhovense aanpak. Hier zetelt The Natural Step Nederland. Sinds 2010 heeft Eindhoven deze gedeelde taal omarmd. Het gaat in Eindhoven niet langer over labels en energiebesparing maar zijn de vier duurzame waarden van The Natural Step leidend. Inmiddels zijn er in de stad meer dan 1200 mensen opgeleid en fungeren een 25-tal facilitators als trekker. Joop deelt zijn ervaring met enthousiaste verhalen over wat The Natural Step Eindhoven heeft gebracht. Als voorbeeld noemde hij de samenwerking met de corporaties om te werken aan een circulaire stad. Groene Huisvester Woonbedrijf speelt daarin een sleutelrol. Zij bracht de grondstoffenvoorraad en waarde van haar haar woningbezit in beeld. Circulair Woonbedrijf levert niet alleen besparing van grondstoffen op maar ook een besparing door hergebruik van materialen. Alle corporaties in de stad werken samen vanuit The Natural Step aan een betere kwaliteit van leven. Naast grondstoffen uitsparen of hergebruiken, vormen het verminderen van chemische stoffen in de leefomgeving, biodiversiteit en het goed zijn voor elkaar de vier duurzame waarden. Een collega zorgde voor een prachtige bloemenzee in het openbare groen waardoor besloten is niet langer groenstroken te maaien maar de natuur haar gang te laten gaan. Het resultaat is meer biodiversiteit maar ook kostenbesparing. Door hulpmiddelen als Woonconnect worden bewoners betrokken bij het verbeteren van hun woning. In de aanbesteding werkt Eindhoven vanuit resultaatgericht opdrachtgeverschap vanuit The Natural Step. Het Stadskantoor is hiervan een mooi voorbeeld. Na Joop presenteerde Thijs Kurstjens van w/e-adviseurs  de Routekaart naar CO2 neutraal om huurders op weg te helpen in deze reis. Deze routekaart wordt medio 2017 gelanceerd.

Inspiratiegids Prestatieafspraken over energiebesparing

img_6359In de werksessie werkten de deelnemers 8 concrete prestatieafspraken uit. Deze afspraken komen uit de Inspiratiegids Prestatieafspraken over energiebesparing waar niet alleen voorbeelden van concrete afspraken staan maar ook inspiratie van huurdersorganisaties, corporaties en gemeenten. Afspraken over de ambitie, verlagen van de woonlasten, beter comfort en gezondheid, bijdragen aan armoedebestrijding, maximaal benutten van subsidies, energiecoaches, voorrang voor snel terugverdiende maatregelen en monitoring passeerden de revu. Marlou Boerbooms sloot de bijeenkomst af met een presentatie over de Inspiratiegids Prestatieafspraken over energiebesparing die in april is herzien en wenste de deelnemers veel energie toe bij de nieuwe ronde van prestatieafspraken die veel nieuwe kansen biedt.

Huurder, gemeente en ketenpartners dragen bij aan duurzaamheidsbeleid corporatie

 

Corporaties zijn geen labeljagersimg_1835

‘Wij zijn geen labeljagers’, zo formuleerde Johan Bosters van Laurentius de opgave die corporaties hebben om een CO2 neutrale woonvooraad te creëren. Johan leidde een werksessie om vanuit het perspectief van huurders bij te dragen aan duurzaamheidsbeleid van de corporatie. Het gaat bij huurders om betaalbaar wonen, een gezond en comfortabel binnenklimaat. Het vroegtijdig betrekken van huurders en het bieden van groene keuzen helpt om het draagvlak voor energiebesparing te vergroten. Een open houding is van belang en het luisteren waar bewoners last van hebben of welke wensen er leven. Maak ruimte voor deze inbreng want het verbetert je plannen. Bij grotere renovaties hebben Groene Huisvesters positieve ervaring met co-creatie met bewoners. Een gezamenlijk aanpak met ruimte voor maatwerk werkt het beste. Voor het stimuleren van energiezuinig gedrag zien de corporaties een rol weggelegd voor de gemeente en de huurdersorganisatie. Betutteling vanuit de corporatie moet voorkomen worden. Energy battles, bespaarbingo’s speels en gezellig dat slaat het beste aan bij huurders. Ook energie app’s en programma’s van de energieleverancier zoals WoonEnergie dragen bij. Garantie op lagere woonlasten na een huurverhoging voor energiebesparende maatregelen helpt bewoners over de brug.  Corporaties hebben vragen over de woonlastenwaarborg: is dit extra werk  en is een garantie op gedrag wel te geven? Groene Huisvesters en hun huurders die ervaring opdeden met de woonlastenwaarborg zijn tevreden.

No-regret maatregelen eerst nemen

img_3097Perry van Happen van AlleeWonen werkte met een groep aan duurzaamheidsbeleid vanuit het perspectief van de corporatie. Hij presenteerde de samenwerking tussen corporaties en de gemeente Breda rondom het warmtenet. Duurzaamheid moet bijdragen aan betaalbaar wonen. Huurders moeten er beter van worden en de kwaliteit van de woning verbetert. In het strategisch voorraadbeleid worden de lijnen voor de corporatie uitgezet. Voor inzicht in lokale kansen zoals warmtenetten of het vervangen van gasleidingen is samenwerking met de gemeente en de netwerkbedrijven van belang. De meeste corporaties bouwen nu  CO2 neutrale nieuwbouw. Deze woningen krijgen geen gasaansluiting meer. De wetgever moet verplichte gasaansluiting afschaffen. Voor de bestaande bouw is de overstap naar elektrisch koken en lage temperatuurverwarming een voorbereiding op toekomstige ontwikkelingen. Vergaande isolatie van de woningschil is stap 1, gefaseerd uitgevoerd per bouwdeel. Soms bij grootschalige renovatie kan woningschil ineens vergaand geïsoleerd worden zodat de warmtevraag geminimaliseerd wordt. Ontwikkelingen in duurzame opwekking en installaties gaan snel. Op dit vlak wordt een kostenreductie verwacht.

De gemeente aan zetimg_0235

Frans Lemmens van Wonen Breburg ging met zijn groep in op het perspectief vanuit de gemeente. Hij presenteerde de footprint op CO2. De gemeente of regio bepaalt de ambitie om te komen tot een CO2 neutrale woonvooraad. Zij speelt een bepalende rol in de infrastructuur, lokale duurzame opwekking, warmtenetten en de transitie naar all electric. Dertig gemeenten, 12 netwerkbedrijven en Provincies ondertekenden een green deal Aardgasvrije wijken met minister Kamp. In Amsterdam stimuleert de gemeente zonnepanelen ook voor huurders. Ook is hier een bijdrage voor de corporatie bij het nemen van labelstappen. De gemeente kan druk uitoefenen op de landelijke overheid om de verhuurdersheffing in te zetten voor het investeren in energiebesparing. Via het armoedebeleid kan zij energiecoaches opleiden die huurders ondersteunen en energiezuinig gedrag stimuleren. Een woonvisie waarin duurzaamheid een belangrijke plaats verdient, stimuleert partijen om bij te dragen. Corporaties stemmen het duurzaamheidsbeleid daarop af en ook in prestatieafspraken komt dit terug.

Vertrouwen in ketensamenwerkingimg_9124

Chris Faro van TIWOS heeft ervaring met de Nul op de Meter renovatie. TIWOS neemt deel aan de Stroomversnelling huur. Chris presenteerde hoe TIWOS stakeholders betrokken heeft bij het duurzaamheidsbeleid. In de werksessie ging de groep in om samenwerking met ketenpartners om te komen tot optimale oplossingen. Vertrouwen is het sleutelwoord en ervaring opdoen met innovaties. Zeer leerzaam bestempelt Chris de processen om te komen tot goede samenwerking. Corporaties en ook de bouwsector zijn redelijke conservatief en juist daarom is het goed om te innoveren zowel in het proces als het toepassen van producten. Zorg als corporatie dat je een kundig gesprekspartner bent en weet wat je mist of nodig hebt om je doelstellingen te behalen. Maak onderscheid tussen innovatie en going concern. De innovatie kan je apart in de organisatie onderbrengen. Samenwerking met de ketenpartners en andere corporaties is een kans. Op deze manier kan een gezamenlijke uitvraag plaatsvinden.

Woensdag 8 maart werkten 32 corporaties samen bij Aedes aan duurzaamheidsbeleid. Vanuit het perspectief van de corporatie, de huurder, de gemeente en de keten (installatie- en bouwondernemers) gaven de deelnemers aan op welke punten het beleid van de corporatie versterkt kan worden. Op Homemates staan voorbeelden van mogelijke bijdragen van alle vier de partijen. Om te komen tot CO2 neutrale woonvoorraad  is samenwerking tussen alle partijen noodzakelijk.

Groene Huisvesters positief kritisch over Energiemaatregelen Europese Commissie

Groene Huisvesters debatteerden over de Energiemaatregelen van de Europese Commissie tijdens een werkbezoek aan Brussel. De voorstellen van de Commissie richten zich op een herziening van de huidige Energie Efficiëntie Richtlijn, de Richtlijn Energieprestatie Gebouwen en de inrichting van de energiemarkten. De Europese Unie wil met dit pakket haar doelstelling bereiken om in 2040 40% minder CO2 uit te stoten en 30% meer energie te besparen. Het Energiepakket heeft gevolgen voor energiebesparing in huurwoningen en daarmee op corporaties en hun huurders. In de huidige Energie Efficiëntie Richtlijn is een besparing bij consumenten van 1,5% per jaar opgelegd in de periode 2014-2020. In principe lag deze opgave bij de energieleveranciers. Nederland koos ervoor om in het EnergieAkkoord en het Convenant Energiebesparing Huursector invulling te geven aan de energiebesparingsverplichting.

Bestrijden van armoede en beimg_6384taalbaarheid op de agenda

Het nieuwe pakket Energiemaatregelen biedt lidstaten opnieuw de ruimte om afspraken te maken hoe de besparingsverplichting wordt behaald. Het Nederlandse parlement legt  opnieuw geen verplichting op aan de energieleveranciers. Nederland blijft inzetten op realisatie van verplichte energiebesparing via het EnergieAkkoord. Groene Huisvesters roepen op om de rekening niet bij de huurder neer te leggen en Nederlandse corporaties voldoende investeringsruimte te bieden om stappen te kunnen maken. Bas Eickhout, Europarlementariër ziet in lichtpunten het nieuwe pakket Energiemaatregelen: ‘Het bestrijden van energie armoede en betaalbaarheid zijn nu expliciet opgenomen in het Europese beleid. Het Nederlandse parlement liet zich als enige kritisch uit over de Europese Energiemaatregelen en zet vooral in op een Nederlandse aanpak. Europa richt zich op de horizon 2030.’ Hij roept op het Europees beleid voor Energiemaatregelen als een kans te zien en als corporatie in te zetten op deze langere horizon.

Europese subsidies voor corporaties

img_6380De Europese Unie stelt subsidies en leningen beschikbaar voor Nederlandse corporaties. RVO.nl bemiddelt in het programma Horizon 2020 en corporaties kunnen gebruikmaken van regionale structuurfondsen. Tijdens de werksessie van Groene Huisvesters op 17 mei tussen 10-12 uur bij Aedes wisselen Groene Huisvesters de mogelijkheden voor EU subsidies uit. Bert Wijbenga, voorzitter van Groene Huisvesters benadrukt het belang hiervan:  ‘Naast meer uitwisselingen van goede voorbeelden binnen Europa, gaan we voor het verzilveren van Europese subsidies voor onze huurders’.

Meer informatie over het werkbezoek van Groene Huisvesters aan Brussel vind je op de website van  Aedes.

Ambitie naar CO2 neutrale huurwoningen

Op 1 februari bogen zich ruim 30 corporatie experts over de ‘Ambitie naar een CO2 neutrale huurwoningen’. Onder bezielende leiding van Ronald Franken, Aedes, Adviseur Duurzaamheid en Energiebesparing, Marco Kersing, OFW, Manager Projecten en Ingrid Pierik, Wonion, Beleidsadviseur Techniek werkten de deelnemers aan drie thema’s. img_6196-2Ronald Franken begeleidde de sessie Aedes Agenda duurzaamheid: ‘CO2 neutrale energievoorziening van de woningvoorraad’ en haalde praktijkervaring van de deelnemers op. Op 21 december gaven de bestuurders van Groene Huisvesters input op deze agenda. Op 8 februari ronden de bestuurders hun advies aan het Aedes bestuur af.

Marco Kersing  begeleidde de sessie over de route naar energieneutraliteit. OFW heeft  label B behaald en het beleid “OFW op weg naar Energieneutraal” in 2040 in uitvoering. De bewoners hebben nu gemiddeld 500 m2 gas bespaard. Dit maakt OFW de corporatie met de relatief de laagste energielasten in Nederland. Monitoring toont aan het rebound effect (waardoor de woning warmer wordt na de investering in maatregelen en de besparing tegenvalt) ontbreekt. OFW geeft twee verklaringen:  de huurdersorganisatie faciliteert energiebesparend gedrag  en de huurder heeft inzicht in het werkelijk verbruik.  Gemiddeld 1000 m2 gas kan de huurder nog besparen. OFW zet hierin nu  stappen door het aanbrengen van zonnepanelen en bij renovatie een nieuwe buitenschil met extra dikke isolatie.

Tijdens de sessie zijn drie routes om te komen tot energieneutraliteit verkend:
1.       Stapsgewijs opbouwen vanuit een heldere vastgoedstrategie en duurzaamheidsambitie (No-regret aanpak)
2.       In een keer naar NOM (Stroomveimg_6194-2rsnellingsaanpak)
3.       Werken naar energiezuinige woningen (Energielabel A/B) en vervolgens met partners werken aan duurzame energie/warmteopwekking op gebiedsniveau.

In de werksessies kwam het volgende naar voren:
·         De corporaties werken aan duurzaamheid meer of minder vanuit een visie.
·         De tijdshorizon van dat beleid, de mate waarin dit beleid smart is geformuleerd en de mate van integrale aanpak, verschilt. Door enkele corporaties wordt langjarig aan duidelijke energiebesparingsdoelstellingen gewerkt. Er zijn corporaties die nog moeten beginnen en vooral budget en ambitie toegekend hebben gekregen om het te gaan doen.  Zeker voor de corporaties die gaan beginnen, is het lastig om de juiste stappen te zetten.
·         De corporaties gaan vooral voor de eerste route (No-regret, veel renovaties naar label A/B). Er worden NOM projecten uitgevoerd ‘om innovatie te stimuleren, als proef, om ervaring opdoen, voor nieuwbouw’.
·         Bij de no-regret aanpak worstelen de corporaties met de juiste tussenstappen. Welke stappen voorkomen desinvesteringen? Wij kwamen gezamenlijk tot de conclusie dat de goede stappen per corporatie en zelfs per complex of  binnen een complex kunnen verschillen. De complex strategie bepaalt de goede tussenstappen en een goede bijdrage aan de organisatiedoelen. De Trias energetica als denkrichting kreeg bijval vanuit de groepen.
·         Binnen de no-regret aanpak zien we een elementenaanpak zoals bij kozijnvervanging het toepassen van triple glas of een aanpak waarin de natuurlijke momenten benut worden. OFW  kiest ervoor om de werkzaamheden ineens uit te voeren.
·         Er zijn een aantal corporaties die woningen hebben aangesloten op bestaande warmtenetwerken. Sommigen zijn op constructieve wijze in overleg zijn om te komen tot een duurzaam warmtenetwerk (route 3) terwijl anderen de stadsverwarmingsaanbieders eerder als een belemmering ervaren.

Ingriimg_6195-2d Pierik begeleidde de sessie over het proces om te komen tot energieneutraliteit. Wonion zet in op energieneutrale woningen en betrekt de bewoners hierop. Wonion heeft met corporaties in haar omgeving een samenwerking gezocht via de Natural Step om het proces naar tot een energieneutraal Wonion in te richten. Hierdoor ontstaan er binnen Wonion en haar omgeving een gedeelde taal en een gezamenlijke ambitie. Ingrid roept op om te starten en de samenwerking op te zoeken. Het geeft positieve energie en samen bereik je meer. De werksessie heeft twee vragen: wat neem je morgen mee naar je organisatie en waarmee ga je morgen aan de slag. Ook in deze sessie viel het onderlinge verschil tussen corporaties op. De ene corporatie heeft meer stappen te zetten in om te komen tot een duurzame ambitie, beleid naar CO2 neutraal, integratie in assetmangement,  uitvoering en samenwerking met bewoners. Ook de de ambitie vanuit de gemeenten en de prestatieafspraken verschillen. Samenwerking met de bewoner zodat ook daadwerkelijk een energiebesparing bereikt wordt, medestanders zoeken binnen je eigen organisatie, ketensamenwerking en kennisdeling met anderen waren de meest gehoorde vervolgstappen. Aan ondersteuning is behoefte om dieper in te gaan op de natural step en deze procesaanpak te benutten bij vervolgstappen.

Marlou Boerbooms vatte de bijeenkomst samen met een dankwoord aan de deelnemers en de begeleiders. De bestuurders van Groene Huisvesters maken dankbaar gebruik van de input op de Aedes Agenda en nemen dit mee in het advies aan het Aedes bestuur. Een extra werksessie over de natural step nemen we op in de agenda van de werksessies.

Groene Huisvesters op werkbezoek in Brussel

De bestuurders van Groene Huisvesters gaan op 28 februari en 1 maart op werkbezoek naar Brussel. img_3832De Europese Commissie presenteerde een groot pakket voorgestelde maatregelen op het gebied van energie, met onder meer voor woningcorporaties belangrijke wijzigingen van richtlijnen. Met deze maatregelen wil de Europese Unie haar doelstelling bereiken om in 2030 40 procent minder CO2 uit te stoten en 27 procent meer energie te besparen. Op 28 februari en 1 maart gaan de bestuurders van woningcorporaties aangesloten bij de Groene Huisvesters, Woonbond, ministerie van BZK en Aedes in Brussel gesprekken voeren over de plannen. Dit onder de bezielende begeleiding van Sebastien Garnier, Lobbyist Europa/ public affairs bij Aedes.

Samenwerken met bewoners

img_9268Op 7 december gingen een dertigtal deelnemers aan de slag met ‘Samenwerken met bewoners’. Rutger Groot Wassink van de Woonbond  gaf de aftrap met de vraag: Wie is jullie huurder? Het antwoord is divers: elke huurder heeft zijn eigen verhaal. Rutger gaf de essentie van samenwerken: luister naar de huurder en dien diens belangen. Als je de belangen van je huurder dient, dan zal deze meebewegen met je voorstel om energiebesparing en duurzame opwekking te realiseren. Neem oud zeer weg, zoek naar datgene wat je huurder wil (en dat is meer dan energiebesparing), willig dat in en werk echt samen met je huurdersorganisatie. Deze kan een rol spelen bij energiezuinig gedrag en draagvlak creëren door te achterhalen wat leeft bij je huurders. De Woonbond heeft goede ervaring met het opleiden en inzetten van energiecoaches. Geef de samenwerking in prestatieafspraken vorm. De Woonbond werkt samen met corporaties in Groene Huisvesters: ‘het helpt dat de Woonbond de huurdersorganisatie ondersteunt en zij met de corporatie richting huurders optrekt’.

img_5574Peter Willemse van Haag Wonen lichtte de Groene Draad toe waarbij Haag Wonen de bewoner centraal stelt. Haag Wonen communiceert bij voorkeur niet “Duurzaamheid”. Duurzaamheid roept het beeld op van “duur” en “(voed)zaam”. Energiezuinig gedrag levert de huurder echt voordeel op, maar een corporatie is niet de meest logische partij om de inhoudelijke boodschap te brengen. Haag Wonen werkt daarom samen met organisaties die dit beter kunnen waarin bewoners vertrouwen stellen zoals de GGD, het Haags Milieucentrum, Duurzaam Den Haag, Wijkcentra en de Stichting Voor Welzijn. Haag Wonen stemt haar agenda van activiteiten gericht op energiezuinig gedrag af met deze partijen en ondersteunt hen in het bereiken van de huurders. Dit zonder stempel van Haag Wonen. Energiezuinig gedrag wordt geïntegreerd in bestaande activiteiten zoals bingo’s, wijkbijeenkomsten rondom samen eten, samen delen (scootmobiels), repaircafe’s, tweedehandswinkeltjes en groen in de wijk (Fleurt op!). Haag Wonen promoot deze activiteiten en stelt ruimte of grond beschikbaar. En dit werkt. Maar het blijft een zoektocht. Niet alles lukt. Bij duurzaamheidsbijeenkomsten voor huurders bij sportclubs bijvoorbeeld was er nauwelijks belangstelling voor energiebesparing. Er is wel veel animo voor groen in de wijk en activiteiten die verbinden zoals samen eten en een bingo. Sleutelfiguren in een wijk spelen een heel belangrijke rol, want door het vertrouwen dat zij hebben in de wijk zorgen zij ervoor dat activiteiten goed bezocht worden. Stef Beun van Voor Welzijn begeleidde met Peter Willemse de werksessies waarvoor de deelnemers een huiswerkopdracht maakten. Goede voorbeelden zijn uitgewisseld en vragen geïnventariseerd. Stef ziet veel huurders die financiële zorgen hebben. ‘Als je je bezig moet houden met de vraag of je vanavond te eten hebt, dan ben je aan het overleven. En dat is geen ideale situatie om beslissingen over energiemaatregelen te nemen. Natuurlijk helpt energiezuinig gedrag om geld over te houden maar als de corporatie een huurverhoging vraagt en voorspiegelt dat de huurder dit geld later bespaart dan is de reflex dat je alleen de kostenstijging op de korte termijn ziet. Wij proberen mensen hierin te helpen zodat zij het langere termijneffect laten meewegen in hun besluit wel of niet in te gaan op een aanbod van de corporatie.’

img_4710Rob Bogaarts van Woonbedrijf ging in op de betekenis van The Natural Step voor samenwerking met bewoners. Een gezamenlijke taal helpt en bewoners haken aan op hetgeen zij kunnen en willen doen. De vijf tinten groen van Motivaction toont aan dat groep huurders die bezig is met duurzaamheid relatief klein is. Corporaties halen de gemiddeld label B doelstellingen in 2020 niet zoals afgesproken in het Energieakkoord. De energiebesparing die door label B renovatie behaald wordt, valt tegen. Huurders verwarmen na renovatie meer ruimten.

Het Parijse Klimaatakkoord gaat nog veel verder dan het Energieakkoord. Willen wij de opwarming van de aarde tegengaan en moeten wij op een andere manier gaan samenwerken. Hij vraagt corporaties mee te denken hoe wij voorkomen dat de wal het schipimg_0303 keert. In de werksessie gingen de deelnemers met de tien thema’s voor duurzaamheid aan de slag. Het perspectief van de huurder ligt op  de thema’s: Van lasten naar lusten, collectief bewustzijn, levend lab en biodiversiteit terwijl de corporatie bezig is met langer leven, schone energie, gesloten kringlopen en verder kijken. De thema’s mobiliteit en voeding zijn belangrijk maar staan niet bovenaan in prioriteit. Op de thema’s die voor bewoners relevant zijn, kan de corporatie activiteiten met bewoners initiëren. Voor ‘gesloten kringlopen’ startte The Natural Step en partners waaronder Woonbedrijf een WonenLab waarop corporaties kunnen aansluiten. Rob nodigt corporaties uit om hierin samen te werken.

John Hendriks neemt afscheid van Wooncompagnie

Op 6 december nam John Hendriks afscheid afscheid van Wooncompagnie. Tijdens een prachtige bijeenkomst in Wormer ontving John alleimg_5736 lof die hij verdient.

Met Bert Wijbenga was John jarenlang duo voorzitter van Groene Huisvesters en inspireerde hij ons om duurzaamheid dichter bij de huurder te brengen. Op 16 november namen de bestuurders van Groene Huisvesters afscheid van John en gaf hij een doorkijk naar een duurzame toekomst waarbij duurzaamheid kwaliteit biedt. We zijn John dankbaar voor zijn voorzitterschap, sociaal hart en de samenwerking. Stefan van Schaik van Wooncompagnie welkom bij Groene Huisvesters. John het ga je goed! Bert Wijbenga blijft als voorzitter van Groene Huisvesters.

Inspirerende excursie Agaatlaan Leiden Portaal

p1060641Op 9 november verzamelden zich een 70-tal deelnemers in Leiden voor de Excursie naar de Nul op de Meter flat in de Agaatlaan. Groene Huisvester Portaal ontving vooral corporaties, maar ook gemeenten en organisaties die bezig zijn met Nul op de Meter bij Hoogbouw. Gespreksleider Marlou Boerbooms verwelkomde de groep namens Groene Huisvesters en daagde hen uit in de eigen organisatie aan de slag te gaan met NOM. Na een toelichting door Portaal op de aanpak in de Agaatlaan door Joris Gresnight en Simon Verduijn gingen drie groepen aan de slag in een masterclass. De resultaten van de ‘Basis NOM’ door Jeffrey Mennen Stroomversnelling, ‘Ontwikkeltafel Stroomversnelling Hoogbouw’ door Maurice Coen van Stroomversnelling en ‘Kansen en dilemma’s Agaatlaan’ zijn gedeeld. Conny Lips met haar studenten van het ROC zorgden voor een hartverwarmende catering in de ijskoude maar inspirerende werkplaats van Bouwmensen. Tijdens de lunch werden deelnemers opgeroepen te participeren in de Warmtesprong gericht op NOM met warmtenetten en op de aanpak NOM met VVE’s

img_5635Het bezoek aan de Agaatlaan 121 en 303 waar de prototypen te zien zijn, vormden het hoogtepunt van de excursie. Het casco van de Agaatlaan is goed waardoor bestaande constructies behouden kunnen blijven. Het tripple glas past in de bestaande kozijnen en de gevelisolatie komt aan de binnenzijde. Elk vertrek krijgt een luchtwarmteepomp met warmteterugwinning die lokaal te regelen is. Hiervoor ontwikkelden de partners een nieuw product. Ook het warm tapwater op een luchtwarmtepomp wordt per appartement geïnstalleerd. Voor het benutten van de zonnestroom wordt gebruik gemaakt van de postcoderegeling.

 

p1060662Marlou Boerbooms vatte de conclusies samen:

  1. Betrek bewoners, zij bepalen of de CO2 reductie haalbaar is, zie werksessie van Groene Huisvesters.
  2. Doen is leren, gun jezelf als organisatie dit leerproces.
  3. Begin klein, de Stroomversnelling heeft  knelpunten opgelost bij eengezinswoningen en laagbouw.
  4. Benut de Energie Prestatie Vergoeding en zorg voor financieringsruimte voor nieuwe projecten.
  5. Stel je open voor (sociale) innovatie zoals samenwerking met bewoners of nieuwe producten.
  6. Benader duurzaamheid breed: materiaalgebruik, ecosystemen zoals in The Natural Step.
  7. Werk aan opleidingen.
  8. Kies als bestuurder voor duurzaamheid en biedt medewerkers en partners ruimte dit te realiseren.

Speciale dank aan Portaal bestuurder Bert Keijts die ons uitnodigde en Nico van Ginkel voor de organisatie en iedereen die bijdroeg aan deze geslaagde excursie.

Op weg naar duurzaamheidsagenda De Vernieuwde Stad

img_0004Op 7 november maakte De Vernieuwde Stad een agenda op voor duurzaamheid onder leiding van voorzitter van Groene Huisvesters Bert Wijbenga. Bernice Notenboom, klimaatjournaliste deelde haar ervaring opgedaan op poolexpedities en daagde de bestuurders uit vergaande stappen te zetten om het Parijse Klimaatakkoor te halen. Klimaatadaptie is daarnaast noodzakelijk want we hebben nu al te maken met extremer weer. Naast Aedes en AFWC presenteerde Marlou Boerbooms de praktijkvoorbeelden van Groene Huisvesters. Duurzaamheid blijft voor De Vernieuwde Stad het komende jaar hoog op de agenda staan. Deze inspirerende start is daarvoor een mooie opmaat.