Archief voor Auteur: Marlou Boerbooms

Digitaal spreekuur Corporaties en duurzame mobiliteit

De excursie van Groene Huisvesters op 22 april wordt omgezet naar een digitaal spreekuur met Jos Thomaes, green mobility partner en Marlou Boerbooms, energieambassadeur, auteurs van het boekje woningcorporatiesenduurzamemobiliteit. Dit boekje is bedoeld om corporaties te helpen om duurzame mobiliteit te benutten voor betaalbaar wonen, de eigen bedrijfsvoering en ten gunste van de huurder. Het toont voorbeelden van hoe corporaties en gemeenten samen met bewoners en partners kansen verzilveren in gebiedsontwikkeling, het eigen wagenpark delen en het mobiliteitsgedrag verduurzamen. Goed voorbeeld doet goed volgen! Daarom heeft de provincie Zuid-Holland opdracht gegeven voor het inspiratieboekje ‘Woningcorporaties en duurzame mobiliteit’.

Geniet van de mooie voorbeelden. Wij wensen je niet alleen veel leesplezier toe, maar vooral lef en inzet om deze mooie voorbeelden ook zelf in de praktijk te brengen. Wil je meedoen aan het spreekuur, meld je hier aan.

Modernisering Oost Flevoland Wonen spreekt aan

Vol inspiratie reisde de groep deelnemers na de excursie op 19 februari van Dronten weer huiswaarts. Truus Sweringa en Marco Kersing ontvingen de groep hartelijk op kantoor van OFW. Truus  deelde haar inspiratiebronnen. In de allereerste plaats inspireren de bewoners. De mooiste en meest twinkelende ideeën ontving Truus van hen. De huurdersorganisatie gaf aan dat deze inspiratie wederzijds is temeer omdat OFW het voordeel van energiebesparing volledig ten bate van de huurder laat komen. Ook biedt OFW bewoners keuze vrijheid met opties bij een modernisering. Daniel Kahneman leert ons dat verlies twee keer zo zwaar telt dan winst. OFW vraagt daarom geen huurverhoging voor de modernisering maar verlengt de levensduur naar 40 jaar. Harari leert ons dat verhalen kunnen bijdragen aan meer inzicht. Soms is de logica van de mens niet in overeenstemming met de werkelijkheid. Zo denken velen door de woning kierdicht te maken, te besparen maar juist ventileren draagt bij aan drogere, gezondere lucht die met minder energie op te warmen is. Dit moet je wel uitleggen. Dat geldt ook voor het belang van waardecreatie door modernisering. OFW heeft hiervoor een beslismodel ontwikkeld (zie foto impressie) dat de deelnemers aan deze excursie enorm aanspreekt. Sinek leert ons dat je de waarom vraag als uitgangspunt moet nemen en niet meteen de stap naar wat en hoe moet maken.Ook Jan Rotmans is een inspiratiebron met de transitietheorie. Tenslotte werkt OFW vanuit de Trias Energetica. Een VABI aanpak die inzet op zoveel mogelijk verbetering van het label tegen zo laag mogelijke kosten,  leidt niet naar de optimale keuzen op de lange termijn. Het motto van OFW is dan ook” doe het in een keer goed’.

Marco toonde de praktijk en resultaten van de modernisering van de woningen. Opvallend is dat huurders in de praktijk meer energie besparen dan vooraf berekend is. Dit geldt ook voor elektra terwijl mensen steeds meer apparaten in huis hebben. Huurders besparen na een modernisering gemiddeld 60 euro per maand aan stookkosten. Dit doet hen beseffen dat ook een forse besparing op elektra mogelijk is, wanneer je daaraan aandacht besteed. Om huurders inzicht te geven in de werkelijke kosten, zet OFW energiemonitors in. Hierbij is een samenwerking ontstaan met de Natuur en Milieu Federatie Flevoland die de meters aan huurders en eigenaar bewoners uitleent. 

Vera Dam, Natuur en Milieu Federatie Flevoland vertelde over de storytelling die met de energiemonitors wordt gedeeld via social media. Bewoners lenen twee weken een meter en delen hun resultaten. Die zijn zo kostenbesparend dat het anderen stimuleert. In de energiewinkels kunnen mensen advies op maat krijgen. Dankzij de Regeling Reductie Energieverbruik kunnen bewoners kleine maatregelen zoals radiatorfolie, tochtstrips etc vergoed krijgen. Er ontstaat een positieve vibe van mensen die energiebesparing en lage lasten tot een sport verheffen. Je bent een loser wanneer je teveel uitgeeft. De verhalen tonen aan hoe je met minder geld meer comfort bereikt. Flevoland loopt voorop in deze aanpak. De samenwerking tussen de Natuur en Milieu Federatie Flevoland en de corporaties is bijzonder effectief.

Claudia van Loveren, van de huurdersbelangenvereniging deelde de positieve ervaringen van huurders. Zij riep de deelnemers op in de eigen omgeving te kiezen voor voordeel voor de huurder. ‘Laat de bewoner meebeslissen hoe de woning verbeterd wordt. Maak gebruik van zijn of haar ervaring zodat de bewoner een verbetering met trots uitdraagt’. 

Na deze gloedvolle betogen, bezocht de groep deelnemers de gemoderniseerde woningen van OFW. De modernisering spreekt aan. Het is een meer toekomstgericht woord dan renovatie want een technische bijklank heeft. Storytelling is belangrijk leerden wij vandaag. Opvallend is dat de woningen eruit zien alsof zij nieuw gebouwd zijn. De levensduur verlenging van 40 jaar lijkt in die optiek zelfs kort. In de parktijk zullen deze woningen langer meegaan! Ook valt op dat na modernisering het gevelbeeld in de straten veel gevarieerder is. Huurders kiezen de eigen voordeur en ook in de plattegrond, keuken en douche is de keuze groot. De niet aangepakte woningen van eigenaren vallen op doordat die er minder goed uitzien. Eigenaar bewoners kunnen meeliften met de plannen maar dat beperkt zich meestal tot het vernieuwen van daken of onderdelen van de gevel. Financiering blijkt een struikelblok te zijn. is Het bloemkozijn met erker en brede vensterbank is een prachtig voorbeeld van een bewonerswens die de woning meteen veel aantrekkelijker maakt. Ook de afdakjes boven de voordeuren en de afwerking van de gevel spreken aan. Het straalt kwaliteit uit waar je warm van wordt!

 

Excursie Klimaatadaptatie hoe organiseer je het binnen je corporatie: vind bondgenoten!

Tijdens excursie op 12 februari naar Rotterdam inspireerden Maria Kluijtenaars en Linda Peters van Havensteder de  54 deelnemers om in de eigen organisatie en met partners aan de slag te gaan met klimaatadaptatie.  De bondgenoot in de ene omgeving is soms een opponent in een andere omgeving. Zo zijn sommige afdelingen, collega’s en bestuurders overtuigd van nut en noodzaak terwijl andere de koppelingTijdens excursie op 12 februari naar Rotterdam inspireerden Maria Kluijtenaars en Linda Peters van Havensteder de  54 deelnemers om in de eigen omgeving aan de slag te gaan met klimaatadaptatie. Aan de hand van een draagvlak analyse gingen de deelnemers het gesprek aan over met wie en hoe in de omgeving klimaatadadaptatie op te pakken. De bondgenoot in de ene omgeving is soms een opponent in een andere omgeving. Zo zijn sommige afdelingen, collega’s en bestuurders overtuigd van nut en noodzaak maar anderen de koppeling met de kerntaak nog niet helemaal zien. . Bij Havensteder hebben ze in de afgelopen jaren ervaring opgedaan met de samenwerken aan dit thema vanuit verschillende afdelingen zoals vastgoed en wonen. Verhuurbaar houden van het vastgoed ook in een veranderend klimaat geeft ruimte aan deze samenwerking. Waarbij de combinatie tussen comfortabel en betaalbaar wonen voorop staat. De komende tijd gaat Havensteder hier verder mee aan de slag waarbij ze samenwerking met onder andere Gemeenten en Waterschappen. 

Maria Kluijtenaar en Linda Peters en hun afdelingen hebben elkaar gevonden in een bondgenootschap door klimaatadaptatie te agenderen binnen de afdelingen. Dat heeft geleid tot meer onderling begrip en samenwerking. In de eerste projecten was Maria betrokken bij de Spetterflat aan de Mathenesselaan. De bewoners zijn via co-creatie enthousiast betrokken geraakt via de stichting Tussentuin. Linda was vanuit Vastgoed betrokken bij een hoogniveau renovatie van de woningen. Het resultaat is inspirerend en tot ieders tevredenheid maar de weg ernaar toe was niet altijd simpel. De verbetering in de buitenruimte was gelijktijdig gepland met de aanpak van de woningen maar is uiteindelijk uitgevoerd na de renovatie. Het project heeft geleid tot een betere onderlinge afstemming tussen de afdelingen. De herinrichting van de buitenruimte is veelal sluitpost maar om toekomstbestendig te zijn is budget noodzakelijk. Er waren tegenvallers in grondvervuiling en het moeten ophogen van aangrenzende particuliere tuinen. Om te komen tot een integrale aanpak is een langere termijn visie. Het beheer op langere termijn moet aan de voorkant meegenomen worden. Maria: ‘wij hebben elkaar gevonden door te doen en eerlijk te zijn over de leerpunten. Uiteindelijk heb je elkaar hard nodig. Door onze missie samen te bepalen, ontstond er ruimte voor deze samenwerking. Verhuurbaar houden van het vastgoed ook in een veranderend klimaat is bij ons een sleutel geweest om samen stappen te zetten.’ Linda: ‘vanuit vastgoed kijken we nu ook naar het onderhoud door het veranderend klimaat. Het liefste willen we dit nog beter kwantificeren. Brandveiligheid was ooit ook een thema wat wij volledig hebben geïntegreerd in onze processen. Zo is waterveiligheid of hittestress opvangen ook een te integreren thema. Het is een mooie uitdaging waarin je elkaar kunt versterken.’

Voor deze complexe maatschappelijke opgave is de samenwerking met de gemeente en het waterschap noodzakelijk. Rosemarie van Ham ging in op de rol van de gemeente Rotterdam. Zij werkt vanuit de gemeente aan klimaatadaptatie samen met de corporaties. Om kennis uit te wisselen, werkte zij een dag per week bij twee corporaties in huis. Dit is een effectief bondgenootschap. Het vergrootte het onderling vertrouwen, begrip en draagvlak. Vanaf januari 2020 werken 7 mensen van het ingenieursbureau, gemeente Rotterdam structureel samen met de vier grote woningcorporaties in Rotterdam. Waarbij voor elke grote corporaties, een collega van de gemeente Rotterdam, een dag per week in huis werkt aan reguliere werkzaamheden en de toekomstbestendige gedachten. Rosemarie: ‘In het verleden was de gemeente voornemens om de corporaties een verplichting op te leggen zonder concreet te communiceren. Door het intern meedraaien bij de corporatie voelde ik de weerstand tegen een verplichting en zijn we uiteindelijk in goed overleg tot betere afspraak en samenwerking gekomen die meer past bij een bondgenootschap dan bij een overheid die zonder overleg regels oplegt’. Het is daarom belangrijk dat we denken in relaties en niet alleen in organisaties. Want werken aan klimaatadaptatie is geen extra opgave, maar een andere manier van denken en samenwerken.’

De excursie werd afgerond met een rondleiding over de Hofbogen waar Addy van der Knaap, directeur Hofbogen BV ons liet genieten van een prachtig uitzicht. De Hofbogen biedt de stadsbewoner een wandeling over 2 kilometer oude spoorlijn. Deze is omgetoverd tot een groene oase met bomen, picknicktafels, tuintjes en een wandelpad op niveau. De wandeling langs de Hofbogen toont ons dat door samenwerking bedrijvigheid ontstaat en restaurantjes, lunch cafés en creatieve broedplaatsen een plek vindt onder een oude spoorlijn. Een mooie afsluiting van een inspirerende sessie! Op naar de volgende excursie van Groene Huisvesters en Samen Klimaatbestendig ‘ blauwgroene daken’ op 18 maart in Amsterdam.

Corporaties en klimaatadaptatie: vergroot de urgentie!

Tijdens de excursie op 29 januari Corporaties en klimaatadaptatie: samen met bewoners naar Enschede riep Rutger Vrielink, Domijn  op om de urgentie van klimaatadaptatie te vergroten. In de afsluitende groepsdiscussie die door Rutger werd begeleid, was de conclusie dat corporaties nog te weinig bekend zijn met het onderwerp en dat ook huurders dit niet als thema benoemen. Dit terwijl een groene klimaatadaptieve leefomgeving bijdraagt aan meer kwaliteit van wonen. Zoek haakjes om dit thema bespreekbaar te maken met huurders en leg het verband met wat hen wel bezig houdt, aldus Stefan Nijwening, Pioneering die eveneens een groep begeleidde. Een 40-tal deelnemers vanuit corporaties, gemeenten, waterschap en kennisinstelling bezochten niet alleen de aansprekende klimaatadaptieve oplossingen op de campus van de TU Twente maar gingen ook onderling het gesprek aan hoe bewoners te betrekken bij klimaatadaptatie. Paulus Jansen, directeur van de Woonbond doet een oproep om bewoners die meer groen willen, ruimte te geven.

Het gesprek aangaan

Een mooi voorbeeld presenteerde Joris Sprangers van WBO Wonen. Bewoners van woningen met parkeerplaatsen die bovenop een winkelcentrum liggen midden in het centrum van Oldezaal hebben last van jongeren die deze route gebruikten na het stappen. Dit geeft overlast waar de bewoners graag vanaf willen. De corporatie worstelt met een technisch probleem. De verstening op het winkelcentrum veroorzaakt oververhitting bij warm weer en wateroverlast bij extreme buiten. WBO Wonen en de bewoners vroegen de gemeente, Provincie Overijssel en waterschap en Universiteit Twente om hulp. Partijen bieden de helpende hand. De Provincie faciliteert en een samenwerking ontstaat. Joris; ‘Voer niet direct oplossingen uit die je zelf logisch vindt maar vraag bewoners en deskundigen mee te denken. Zo wilden wij de trappen opgangen afsluiten met hekken. Nu is het gesprek verbreed van parkeerdek naar parkeerpark.’

Groene Leefomgeving en het water in de wijk zichtbaar maken

Rutger Vrielink en Dirk Roskam van Domijn gingen in op een voorbeeld van een jaren 60 wijk Bijvank in Enschede. Van de oorspronkelijk stedenbouwkundige opzet woningen rondom groene brinken is weinig over. Woningen zijn bijgebouwd in de groene brinken en tuinen zijn versteend. Meer dan 10 jaar was het onduidelijk of er renovatie of ook sloop nodig was. Het vertrouwen van de bewoners was hierdoor ver te zoeken. Domijn heeft bewoners meegenomen op excursie en hard gewerkt aan het opbouwen van vertrouwen. Nu ligt er een plan om de parkachtige structuur in het midden van de wijk te herstellen en het water in de wijk zichtbaar te maken. Er worden er ruim 600 woningen gesloopt en ongeveer de helft daarvan teruggebouwd. Sloop geeft onrust maar uiteindelijk is er goed samengewerkt aan een groenere leefomgeving.

Samenwerken loont

Jeroen Riekert en Stefan Nijwening van Waterschap Vechtstromen toonden het belang aan van samenwerking. Pioneering speelt als kennispartner een belangrijke rol en agendeert Klimaatadaptatie in de regio. De corporaties werken samen in Woon Twente en hebben inmiddels warmere contacten met de waterschappen. De gemeenten spelen een trekkersrol zoals in Enschede waar samengewerkt wordt onder de slogan Enschede aan zee of in Hengeleau. Ook andere gemeenten zoals Almelo zijn aangehaakt.

Koeling met opgevangen (regen)water beperkt CO2 uitstoot

Tijdens een rondleiding over de campus nam André de Brouwer, Universiteit Twente de groep mee langs innovatieve toepassingen. De eerste klimaatadaptieve parkeerlocaties ogen stenig alhoewel deze stenen water doorlaten en eronder buffers zijn. De nieuwste klimaatadaptieve ingerichte terreinen zijn vooral groen. Dat levert een veel aangenamere omgeving op. Ook via hemelwaterafvoeren wordt water verzameld en naar bassins geleid. Natuurlijk gefilterd water wordt gebruikt als koeling die start-ups gebruiken in hun productieproces. Voor het koelen van de gebouwen is geen airco of elektra nodig, ook dit gaat via het water op het terrein. Hier liggen de kansen van de toekomst want wereldwijd levert het slim koelen de grootste CO2 reductie op volgens Drawdown. Na een geslaagde excursie dankte Marlou Boerbooms namens Samen Klimaatbestendig en Groene Huisvesters iedereen voor de deelname.

Dit is de eerste excursie in een reeks van zes waarbij er telkens een thema over Corporaties en Klimaatadaptatie wordt geagendeerd. Kom op 12 februari naar Rotterdam waar we in gesprek gaan over de vraag hoe je klimaatadaptatie organiseert binnen jou corporatie. Wij brengen een bezoek aan de Hofbogen. Meld je hier aan.

Innovatieve toepassingen Woco van de toekomst en circulaire keuken/gevel smaken naar meer!

Op 11 december bogen 45 deelnemers zich over de innovatieve toepassingen tijdens een Groene Huisvesters sessie bij Aedes in Den Haag. Marlou Boerbooms heette iedereen welkom en deelde de preview op het Groene Huisvesters Programma 2020.

Dirk Huibers, OCTO en Jasper ’t Hart, de Alliantie deelden de ervaring opgedaan in Woco van de Toekomst. In dit programma werken een aantal corporaties samen aan de digitalisering van de technische staat van het vastgoed. Bestaande digitale data die openbaar zijn zoals Google streetview, data van de gemeenten en in de toekomst mogelijk het kadaster worden gekoppeld aan de data van de corporatie. Daarnaast worden nieuwe gegevens verzameld via drones. De huidige handmatige inspectie geeft inzicht in 1,5% van de woningen. Door digitalisering is 80% van de woningen zeer gedetailleerd te zien op digitale beelden. Voordeel is dat de bouwketen data kan toevoegen. Zo worden zeer nauwkeurig en eenduidig oppervlakken en materialen per woning vastgelegd.

Het nieuwe werken in de Woco van de Toekomst

Start een opzichter nu het werk met het buiten opnemen van de technische staat, straks raadpleegt deze eerst de computer om te zien waar de noodzaak voor inspectie en onderhoud hoog is. Volgens Dirk zal het werk van de technische dienst wezenlijk veranderen en ook financiële afwegingen waar te investeren op de schop gaan. Deze techniek draagt bij aan het langer behouden en beter onderhouden van materialen en daarmee aan circulariteit. Technische weer zal blijven bestaan: de opzichter zal de laptop op een terras open klappen en de dag beginnen.

Reductie reductie reductie van materialen en grondstoffen

Vincent Gruis, Anna van Stijn en Bas Jansen van de TU-Delft gingen in op de circulaire keuken en gevel. Enkele corporaties nemen deel aan de programma’s van de TU-Delft rondom de toepassing van de modulaire keuken en hergebruik van gevelonderdelen. Groene Huisvester programmeren in 2020 excursies naar deze voorbeelden. Naast hergebruik van materialen wordt gewerkt aan een goede businesscase. Kansrijk is dat de corporatie materialen gebruikt maar de leverancier eigenaar blijft en belang heeft bij behoud. Het niet gebruiken van materialen is nog altijd de meest effectieve besparing. Anne Pleitte voor zeer sterke reductie van het energieverbruik door woningen op hoog niveau te isoleren. Van belang is dit zo circulair mogelijk te doen zodat de materialen her te gebruiken zijn en minder belasting vormen. Veel van de huidige (isolatie) materialen hebben negatieve impact. De zoektocht naar het meest geschikte materiaal vormt onderdeel van het TU-project.

2020: circulaire badkamer/keuken, inspirerend duurzaam leiderschap en meer

In gesprekken zoomden de deelnemers dieper in op de voorbeelden en de toepassing in de eigen praktijk. Niek Habraken van Kleurrijk Wonen gaf aan dat corporaties betaalbare oplossingen zoeken bijvoorbeeld het behoud van bestaande radiatoren ook als de warmtebron midden of lage temperatuur wordt. Er ontstond een discussie van wie de data zijn. De Woco van de toekomst gebruikt openbare data die al voldoen aan de AVG. Voor de privacy worden ramen afgeschermd zoals dat bij streetview met kentekens gebeurt. Dit gaat automatisch. Innovatieve toepassingen zijn zo uitdagend dat één middag te kort is. Daarom komen Groene Huisvesters in 2020 opnieuw met sessies over de circulaire badkamer/keuken en sessies over het nieuwe werken door inspirerend duurzaam leiderschap. Tot in 2020!!

Rondetafelgesprek Prestatieafspraken geslaagd!

Op 13 november bogen 16 vertegenwoordigers van huurdersorganisaties, gemeenten en corporaties zich over de vraag hoe prestatieafspraken over energiebesparing meer ambitieus, concreet en wederkerig worden. En wat de behoefte is aan ondersteuningsmateriaal. Aanleiding was de Inspiratiegids energiebesparing en duurzaamheid in prestatieafspraken die Marlou Boerbooms in 2015 in opdracht van het Ministerie van BZK, Aedes, Woonbond, VNG en RVO.nl maakte. De gids is in 2019 geactualiseerd maar de vraag van het rondetafelgesprek was aan welke tools behoefte is.

Dolf Neilen, Aedes vroeg de deelnemers de huidige afspraken over energiebesparing en duurzaamheid te waarderen in een rapportcijfer. Sommige huurdersorganisaties geven een lage waardering omdat zij zich niet gelijkwaardig behandeld voelen. Sinds de Woningwet 2015 zijn zij vaste partner maar de gemeente en corporatie geven te weinig ruimte. De vertegenwoordigers van de huurdersorganisaties in de Haaglanden prezen de regionale samenwerking binnen Sociale Verhuur Haaglanden. Regionaal als het moet en lokaal als het kan, past meer bij deze tijd omdat de energiebron via de Regionale Energie Strategie ook regionaal vastgesteld wordt. De aanbevelingen voor de nieuwe gids is om te werken met bouwstenen voor 12 belangrijke thema. De huidige gids wordt gewaardeerd en is toegankelijk. De gids dient Klimaatakkoord proof gemaakt te worden. Naast een regionale samenwerking zoals in de Haaglanden, is behoefte aan voorbeelden van een goede samenwerkingsovereenkomst. Dit ter versterking van de positie van de huurdersorganisatie en kan het proces versoepelen. Het werken vanuit een lange termijn visie op duurzaamheid zoals het Duurzaamheidspact in Eindhoven helpt om afspraken wederkerig, ambitieus en concreet te maken. Er is behoefte aan bouwstenen voor betaalbaarheid dankzij duurzaamheid, ruimte voor bewonersinitiatief en draagvlak bij huurders. Het benutten van data zoals de transparantie tool, werkelijke energie verbruiken, monitoren van de afspraken vormen een thema. Tenslotte horen ook nieuwe uitdagingen zoals aardgasvrije wijkaanpak en klimaatadaptatie thuis in de nieuwe gids.

‘Echt superfijn om zulke betrokken en professionele mensen vanuit huurders, corporaties en gemeente aan tafel te mogen ontvangen. Hartelijk dank voor de input!’ Hiermee sloot Dolf Neilen de bijeenkomst af. Medio 2020 organiseren Groene Huisveters opnieuw een sessie over prestatieafspraken. Tegen die tijd is de nieuwe gids beschikbaar.

Inspiratiegids energiebesparing in prestatieafspraken 2019

Op 13 november vindt bij Aedes in Den Haag vanaf 13 uur een rondetafelgesprek plaats over prestatieafspraken over CO2 neutraal wonen.  Vertegenwoordigers die samen prestatieafspraken maken, gaan met elkaar in gesprek over de vraag welke tools, ondersteuning en kennis hen kan helpen bij het maken van betere afspraken op weg naar CO2 neutraal wonen. Ben je als huurder, corporatie of vanuit de gemeente bezig met het maken van prestatieafspraken dan ben je van harte welkom. Aanmelden kan via deze link.

Nieuwe update van de Inspiratiegids energiebesparing in prestatieafspraken 2019.

Stap voor stap naar een duurzaam warmtenet in Tilburg

Marlou Boerbooms van Groene Huisvesters presenteert het programma
De Bartokflat is gerenoveerd en dat waarderen de bewoners, Frans Lemmers, WoneBreburg en Yvette Sies, Tiwos, leidden ons rond

Op woensdag 12 oktober togen ruim 60 experts van corporaties naar Tilburg op excursie ‘Naar een duurzaam warmtenet’. Hans Pars, bestuurder van WonenBreburg heette de mensen welkom in het wijkcentrum de Ypelaar. Tiwos, Alwel, WonenBreburg en de gemeente Tilburg namen de deelnemers mee op stap door Tilburg Noord waar de woningen zijn aangesloten op het warmtenet vanuit de Amercentrale. Op de Mozartflat zie je vanaf de 12de etage de Amercentrale liggen maar ook de woningen in de wijk die aangesloten zijn. De flat zijn gerenoveerd en de bewoners zijn enthousiast overgestapt op inductie koken. De woningen zijn goed geïsoleerd en gasloos gemaakt. De entree is uitnodigend en ruim van opzet. Kortom een prachtig voorbeeld in de wijk van wat de opbrengst kan zijn van de overstap op gasloos wonen. De samenwerking met de gemeente en een bijdrage voor de bewoners werkten positief. We bezochten de Bartokflat waar we een kijkje namen in het ketelhuis. Een bewoner toonde trots haar verbeterde appartement. De bewoner waardeerde de maatregelen die het wooncomfort verbeteren. Zo is er buitengevel isolatie aangebracht, dak- en vloerisolatie en inductie koken geïnstalleerd. De bewoner ontving een gratis pannenset.

In de prachtige en ruime entree van de Mozartflat gaven Femke van Tatenhove, gemeente Tilburg en Kim Wijnen, WonenBreburg uitleg.
Afronding met het delen van mooie voorbeelden elders zoals Kleurrijk Wonen die een kleinschalig duurzaam warmtenet realiseerde

Vóór de rondleiding presenteerde Perry van Happen van Alwel de brede samenwerking tussen 5 corporaties en een groot aantal andere partijen die met Ennatuurlijk de leverancier van de warmte afspraken maakten over de te leveren warmte. Job van den Berg, RDHV presenteerde de stappen die Ennatuurlijk zet om te komen tot een duurzaam warmtenet. Woongoed Zeist en Rhiant namen hun huurdersorganisatie en stakeholders mee. Na afloop hadden we een geslaagde discussie over de toepassing van dit voorbeeld in de eigen omgeving met dank voor de Tilburgse inspiratie.

Samen met bewoners inspireert om meer vraaggestuurd te werken

Prachtig weer was het in Veghel op 12 september tijdens de excursie van Groene Huisvesters onder de titel ‘Samen met bewoners’. Onder leiding van Diana Janssens en Lisette Brus van AreaWonen, Marian van Weerd en Edwin Jaspers van de gemeente Meijerijstad toog een groep van ruim 20 corporatie experts en enkele huurders door de Oranjewijk. Deze wijk is 10 jaar geleden opnieuw ontwikkeld waarbij de oude sociale huurwoningen de inspiratiebron vormden voor de architectuur van de nieuwe wijk. Meer groen door een kwart minder woningen terug te bouwen, meer diversiteit in woningtypen en eigendom en duurzame woningen met lage energielasten. Het is allemaal te bewonderen. Levensloop bestendige woningen, grote naast kleine eengezinswoningen, een park, groene haagjes als erfafscheiding en zonnepanelen en collectoren die schitterden in de zon. Het buurthuis in het midden van de wijk is behouden en daaraan ontleent de wijk in de volksmond zijn naam HET BLOK en daarnaast DE KUIL (het park) dat dient als opvang voor extreme regenbuien dankzij wadi’s (glooiende groene greppels). Het uitleggen aan buurtbewoners waarom het park laag ligt, was nodig. Standaard in de huur hebben de bewoners zonwering. Het onderhoud van de beukenhaagjes gebeurt door AreaWonen. De bewoners betalen een vergoeding in de servicekosten. Wat behouden bleef in de Oranjewijk is het in goed harmonie samenleven van bewoners met een diverse achtergrond en cultuur. Door de aandacht, nieuwe woningen, meer ruimte en groen is de wijk weer een levendige en gewilde plaats om te wonen. Sociale duurzaamheid ten top.

Don Bosco: hergebruik past in meer circulaire toekomst

Samen met bewoners krijgt nieuwe betekenis bij de omtovering van de Don Boscoschool tot ruim 20 appartementen aan de rand van de Oranjewijk. In de Oranjewijk was er inspraak maar nu werken corporatie en bewoners echt samen. En dat levert voordeel op. Zo is besloten het volledige schoolterrein te behouden voor een gezamenlijke tuin die de bewoners gaan onderhouden en het gebouw op te toppen.

Vraaggestuurd werken: bewoners kiezen zelf

In de Broederkapel reageerden de deelnemers enthousiast op het hergebruik van een bestaand gebouw en de samenwerking met bewoners. Door hen te betrekken, ontstaat er draagvlak om voorzieningen te delen en samen te leven. Bastiaan van Perlo deelde tips en tricks vanuit de Woonbond. Het lijken simpele dingen als: herstel gebreken na renovatie, betrek bewoners vroegtijdig en luister! In de praktijk zien we dat bij fouten na renovatie de uitvoerende partijen naar elkaar wijzen en de corporatie zich echt moet inspannen om op kortere termijn klachten opgelost te krijgen. Annemiek van Doorn van Portaal ging in op JOUW THUIS waar bewoners zelf kiezen welke maatregelen zij wensen om hun woning te verduurzamen. In het keuze pakket zitten duurzame maatregelen, maatregelen die de woning levensloop bestendiger maken of woontechnische verbeteringen. De maatregelen zijn als losse producten afgeprijsd in de huur. Bewoners kiezen zelf het moment van uitvoering en maken daarbij zelf afspraken met de leveranciers. Een nieuwe voordeur met eigen kleurkeuze, goede isolatie, kierdichting en inbraakveilige driepunt sluiting voor 5 euro huur per maand is onverwacht populair. Zo koos een bewoner voor de uitvoering van telkens een product op woensdag omdat dat haar vrije dag is. Een andere bewoner liet zijn houten vloer vervangen door een goed geïsoleerde betonvloer met vloerverwarming op het moment dat hij in een stacaravan van zijn dochter kon. Veel bewoners laten maatregelen gefaseerd uitvoeren, op het moment dat het hen past. Het vraaggestuurd werken is inspirerend maar vergt ook aanpassingen binnen de organisatie van de corporatie en de samenwerking met leveranciers. Bewoners worden zelf actiever en dragen goede ervaringen uit in de buurt. Het is soms fijn om neen te verkopen, als mensen niet willen dan is dat ook prima!

Don Bosco artist impression

Lagere woonlasten in de Zaanstreek door verduurzamen

Inspirerend was het delen van de Urgenda aanpak door Harry Platte en Elisa Souverein van Parteon. Zij presenteerden de bestuurders van Groene Huisvesters hoe in Assendelft een pilot startte met drie bewoners wiens woning van label C naar CO2 neutraal ging. Een groep van 60 bewoners volgden en nu staan 200 woningen in de planning voor 2020. Urgenda zet niet in op maximaal isoleren. De woning wordt vanuit label B of C verbeterd naar CO2 neutraal. Uitgangspunt is dat de huurder ervoor kiest. Het is een vraag gestuurde aanpak en dat bevalt Parteon erg goed. Een CO2 neutrale woning vraagt aanpassing in gedrag. Bij de Urgenda aanpak wordt de woning gecompartimenteerd (per vertrek) verwarmd. Maar dat sluit goed aan op hoe huurders de woning vooraf al gebruiken: de slaapkamers worden veel minder verwarmd. De bewoners zijn de ambassadeurs voor de buren. Op deze manier ontstaat een vliegwiel die helpt om de woningen CO2 neutraal te krijgen.